'Nederland kwetsbaar bij maandenlange onderbreking van gasaanvoer, strategische noodvoorraad nodig'

Gasuniedochter GTS heeft een weerbaarheidsanalyse gepubliceerd van de robuustheid van het Europese en Nederlandse gassysteem bij langdurige verstoringen van de gasaanvoer. Uit de analyse blijkt dat aanvullende maatregelen nodig zijn om een mogelijk gastekort, als gevolg van een maandenlange verstoring in de gasaanvoer op te kunnen vangen.

GTS adviseert de minister van Klimaat en Groene Groei als onafhankelijk adviseur over de leveringszekerheid van gas. Volgens GTS is Nederland goed voorbereid op reguliere leveringszekerheidssituaties, ook in geval van koude winters en bij kortstondige uitval van infrastructuur. Maar Europa, waaronder Nederland, is onvoldoende voorbereid op een langdurige en omvangrijke onderbreking van het gasaanbod.

Om een langdurige onderbreking te kunnen overbruggen zijn het operationeel houden van de bestaande gasopslagen en het opbouwen van een strategische noodvoorraad cruciale maatregelen. Als onderdeel van die strategische noodvoorraad adviseert GTS zo snel mogelijk te onderzoeken welk deel van zogenoemd ‘kussengas’ kan worden ingezet, waarbij het doel is dat er bij aanvang van de volgende winter van 2026-2027 een strategische noodvoorraad van voldoende omvang is gerealiseerd. Zonder deze voorzorgsmaatregelen is Nederland onvoldoende weerbaar tegen langdurige geopolitieke verstoringen, sabotage of internationale leveringsproblemen.

De Nederlandse gasvoorziening is net als de rest van Europa de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Waar Nederland voorheen netto-exporteur was, zijn we vandaag de dag voor het gasverbruik voor ongeveer 67% afhankelijk van import. Het buitenlandse gas komt naast Noorwegen in toenemende mate als vloeibaar aardgas uit onder meer de Verenigde Staten.

Tegelijkertijd blijft aardgas de komende decennia cruciaal voor de energievoorziening als betaalbare energie voor industrie en huishoudens. Gas speelt bovendien ook voor elektriciteitscentrales een sleutelrol bij het opvangen van schommelingen in zon- en windproductie. Hierdoor neemt het strategische belang van leveringszekerheid eerder toe dan af.

De combinatie van hoge importafhankelijkheid, geopolitieke spanningen en een energiesysteem in transitie vergroot de kwetsbaarheid van Nederland. Volgens GTS kan een langdurige, maandenlange verstoring leiden tot extreme prijsstijgingen, grote economische schade en toenemende energiearmoede, vergelijkbaar met de impact van de Europese gascrisis na de Russische invasie in Oekraïne.

“Het huidige geopolitieke klimaat vraagt om realisme en voorbereid zijn op het onverwachte op de langere termijn,” zegt Hans Coenen, lid van de Raad van Bestuur van Gasunie. “GTS schetst nu een helder beeld waar voor leveringszekerheid de knelpunten liggen. Ook benoemt het rapport maatregelen die dringend nodig zijn om de weerbaarheid van het gassysteem op langere termijn te vergroten en daarmee de kans op economische schade en gedwongen afschakeling van de industrie te verkleinen. Met deze weerbaarheidsanalyse heeft de politiek concrete handvatten om keuzes te maken.”

Nederland beschikt over vier grote ondergrondse gasopslagen in voormalige gasvelden, waarin een strategische gasvoorraad voor noodsituaties opgebouwd kan worden. Gezamenlijk bevatten deze gasopslagen circa 137 TWh aan werkgas en ongeveer 300 TWh aan kussengas. Van het werkgas is komend gasjaar circa 115 TWh aardgas nodig om aan de reguliere leveringszekerheidssituaties te voldoen. Het resterende volume, samen met een deel van het kussengas, kan volgens GTS worden ingezet als strategische noodvoorraad om een langdurige onderbreking van gastoevoer te kunnen overbruggen.

Kussengas is een grote hoeveelheid aardgas dat in een opslag aanwezig is om voldoende druk te behouden om het werkgas eruit te kunnen halen. In uitzonderlijke noodsituaties kan dit gas gedeeltelijk worden ingezet om tekorten te beperken. GTS adviseert om zo snel mogelijk de inzet van kussengas verder te onderzoeken. In Nederland gaat het om circa 300 TWh aardgas, op Europees niveau zelfs om zeker 800 TWh.

Hoewel dit technisch wel mogelijk zou zijn, houdt GTS vanwege de huidige politieke realiteit en bestaande wetgeving geen rekening met het openhouden van het Groningenveld als strategische noodvoorraad.  

Een langdurige verstoring van de gasaanvoer is geen nationaal probleem maar een Europees risico. GTS benadrukt dat lidstaten samen risico’s moeten beoordelen en gezamenlijk moeten besluiten of en hoe een noodvoorraad wordt ingericht. De herziening van de Europese regels voor gasleveringszekerheid biedt volgens GTS een belangrijke kans om hierover duidelijke afspraken te maken. Daarbij moet expliciet worden vastgelegd dat een strategische noodvoorraad snel kan worden ingezet bij een (dreigende) langdurige verstoring van de gasaanvoer, zowel om huishoudens te beschermen als om de industrie draaiende te houden.

Waterstoftrucks welkom voor verminderen Nederlandse netcongestie

Terwijl Nederland worstelt met een overvol elektriciteitsnetwerk, dient de oplossing voor het zware goederenvervoer zich aan: de waterstoftruck. Op 13 maart organiseren HyMobility, de Provincie Utrecht ism Deltalinqs het grootste matchmaking-event voor waterstof-trucks in Nederland. De interesse is groot, niet alleen nationaal maar ook vanuit het buitenland, waarmee Nederland haar rol als gidsland voor waterstof in Europa bevestigt.

Een groot deel van de vrachtwagens die de ZeroEmissieZones in moeten kunnen kan goed uit de voeten met batterij-elektrische aandrijving. Voor zwaar transport over lange afstanden maken de actieradius, het gewicht van de accu's en de laadtijden de inzet complex. Bovendien staat de netcongestie verdere elektrificatie van zwaar wegvervoer toenemend in de weg. De inzet van waterstof biedt hier ook een oplossing. Het vervangen van 1.500 dieselvrachtwagens door waterstof-exemplaren in plaats van batterij-elektrische trucks (BEV), maakt ruimte om 130.000 extra woningen van elektriciteit te voorzien.

André van Schie, gedeputeerde Mobiliteit van de Provincie Utrecht: “Vanwege netcongestie is er een toenemend tekort aan elektrische capaciteit. Dat kan een probleem zijn voor het laden van elektrische voertuigen. Het gebruik van waterstof in de zware mobiliteit kan dit probleem deels verzachten. Het zware transport (vrachtwagens, bussen, zware machines in de bouw) heeft daarmee een alternatief voor diesel en batterij-elektrisch vervoer en kan zo zonder ongezonde uitstoot rijden met waterstof. Vanuit de provincie stimuleren we dit via het programma Waterstof Utrecht, want het is duurzaam en schoon vervoer en dus beter voor onze inwoners en hun leefomgeving.”

De ambitie van HyMobility en haar 40 leden om in 2030 maar liefst 1.500 waterstof-vrachtwagens op de weg te hebben en 50 tankstations te realiseren, ligt op schema. De afgelopen twee jaar zijn er al zo’n 500 trucks besteld. 

Inmiddels brengen meer dan 15 truckfabrikanten waterstofvoertuigen in diverse configuraties op de Nederlandse markt. Tijdens het event op 13 maart zijn al deze voertuigen aanwezig en is het voor geïnteresseerden mogelijk om zelf een proefrit te maken.

Gasunie boekt goede voortgang bij de realisatie van een weerbaar en duurzaam energiesysteem

In een jaar waarin geopolitieke spanningen, economische onzekerheid en druk op het Europese vestigingsklimaat aanhielden, investeerde Gasunie in 2025 fors in energie-infrastructuur. Met ruim € 600 miljoen voor energiezekerheid en ruim € 600 miljoen voor energietransitie, versterkte Gasunie het Nederlandse en Noordwest-Europese energiesysteem. Dit staat in het jaarverslag 2025 dat Gasunie vandaag publiceert. 

Met de investeringen in de gasinfrastructuur en LNG-capaciteit borgt Gasunie de energiezekerheid en vergroot het de weerbaarheid van het bestaande energiesysteem. Het biedt extra zekerheid voor het elektriciteitssysteem in gevallen dat de zon niet schijnt en de wind niet waait.

Tegelijkertijd bouwt Gasunie aan nieuwe infrastructuur voor waterstof, CO₂-transport en -opslag, groen gas en warmte. Hier wordt goede voortgang geboekt: het waterstofnetwerk in het Rotterdamse havengebied is klaar. Het CO₂‑transport- en opslagproject Porthos is bijna klaar, waarmee de industrie een belangrijk fundament heeft om te kunnen verduurzamen.  

Gasunie vindt systeemintegratie een topprioriteit: elektriciteit, aardgas, groen gas, waterstof, warmte en afvang van CO₂ werken met elkaar samen en moeten in samenhang ontwikkeld worden. Alleen door deze energiedragers met elkaar te verbinden ontstaat een sterk, weerbaar en betaalbaar energiesysteem. 

In de praktijk betekent dit dat oplossingen elkaar versterken. Zo ontlasten hybride warmtepompen het elektriciteitsnet en helpen zij huishoudens sneller te verduurzamen met behulp van groen gas. Gas voor de elektriciteitscentrales blijft nodig als betrouwbare achtervang voor zon‑ en windenergie.

Ook waterstofopslag draagt bij aan de weerbaarheid van het energiesysteem en helpt Nederland minder afhankelijk te worden van het buitenland. Blauwe waterstof kan een belangrijke rol spelen om emissies al op korte termijn terug te kunnen dringen, terwijl de industrie en economie kunnen blijven draaien. 

Gasunie boekte over 2025 stabiele winst en omzet, waarmee het bedrijf over een goede basis beschikt om verder te bouwen aan het energiesysteem. De nettowinst kwam uit op € 85 miljoen, tegen € 70 miljoen een jaar eerder. Een groot deel van de omzet van Gasunie komt van dochterbedrijven die werken met gereguleerde tarieven. Zijn deze inkomsten in een jaar hoger dan toegestaan, dan moeten ze een aantal jaren later aan de markt worden teruggeven (‘verrekend’) in de vorm van lagere tarieven. Omgekeerd geldt hetzelfde. Gecorrigeerd voor toekomstige verrekeningen zien wij een stabiele ontwikkeling van de omzet. Over 2025 kom de onderliggende omzet uit op € 1.666 miljoen, tegen € 1.572 miljoen een jaar eerder.

Veilig werken blijft een prioriteit. Het ongevallenverzuimcijfer was in 2025 fors lager dan het jaar ervoor. Gasunie blijft zich inzetten om het aantal ongevallen verder te reduceren, met als doel dat iedereen die voor Gasunie werkt ’s avonds gezond weer thuiskomt.

In 2025 transporteerde Gasunie in Nederland 685 TWh aardgas; 6,2% meer dan in 2024. Dat staat omgerekend gelijk aan ruim 1,5 maal het finale energieverbruik van Nederland. Achter de cijfers gaat een duidelijke verschuiving schuil. Het gastransport naar de industrie daalde door een afname in de vraag met 9% terwijl het gasverbruik door elektriciteitscentrales met ruim 17% toenam. Aardgas werd door elektriciteitsproducenten vaker ingezet om schommelingen in zon- en windproductie op te vangen, zodat energiezekerheid kan worden gegarandeerd. Ook in Duitsland nam het transportvolume toe, vooral door import uit Nederland en Noorwegen. Gasunie transporteerde daar 271 TWh aardgas, een stijging van 9,3% ten opzichte van 2024. Daarmee bleef het Duitse netwerk een belangrijke schakel in de Noordwest‑Europese energievoorziening.

Stroomopwaarts digitaal geactualiseerd

Stroomopwaarts, het 2020 verschenen boek over de revoluties in elektriciteit is digitaal geactualiseerd en zwaar uitgebreid tot 320 pagina's. Er is een uitgebreid hoofdstuk over de recente energiecrisis  (de gevolgen van de coronacrisis en de aanvallen op Oekraïne) en de hoofdstukken over recente toepassingen zijn bijgewerkt. Ook zijn er nieuwe hoofdstukken toegevoegd over de zonneauto en windenergie met vliegers. 

Toen de Russische president Poetin op 24 februari 2022 besloot Oekraïne binnen te vallen om in Kiev een marionettenregering te installeren, konden we nog niet vermoeden hoe groot de energiecrisis zou worden als gevolg van de opgelegde sancties. De energiemarkt was al in rep en roer door sterk gestegen stroom- en gasprijzen als gevolg van de aantrekkende markt na de coronapandemie. Maar toen Rusland gas inzette als politiek wapen, werd de wereld geconfronteerd met historische prijsstijgingen en de hoogste inflatie sinds de Tweede Wereldoorlog. Het begrip energiearmoede maakte zijn entree en het kabinet moest vergaande maatregelen nemen om de lastendruk te verlichten. Nog maar nauwelijks nadat het stof van deze crisis was neergedaald was de volgende crisis een feit: de capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet. Dat net is simpelweg niet berekend op grootschalige opwekking van elektriciteit met zonnepanelen en windturbines die we nu zo hard nodig hebben.

f van het aardgas en vragen ze om een (zwaardere) aansluiting op het elektriciteitsnet.
Energiecrises zijn van alle tijden, en ze houden bijna allemaal verband met oorlogen, maar zelden zijn we de afgelopen twee jaar zo hard met de feiten op de neus gedrukt, of liever gezegd: op onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. De energietransitie die al in gang was gezet voor de coronacrisis, heeft een enorme boost gekregen. Zelden zijn er zoveel projecten aangekondigd die onze huizen volledig aardgasvrij moeten maken, worden er weer plannen gesmeed voor kerncentrales en is de vraag naar zonnepanelen nog nooit zo hoog geweest.

De nieuwe versie kan hier digitaal worden gedownload

Energieleveranciers passen massaal contract aan na gasprijsstijging

Door de stijging van de gasprijs hebben alle energieleveranciers die vaste contracten aanbieden, hun aanbod aangepast in de afgelopen 24 uur. Ze verhogen hun prijzen voor vaste contracten of halen hun vaste contracten zelfs offline als gevolg van de gasprijsstijging. Daarnaast dalen de cashbacks voor nieuwe klanten. Deze aanpassingen zijn een reactie op het conflict in Iran. Volgens data van Overstappen.nl waren er afgelopen week nog 24 leveranciers met een actief op het platform. Inmiddels hebben alle leveranciers die een vast contract aanbieden hun propositie aangepast.

Alle energieleveranciers uit de vergelijker van Overstappen.nl hebben hun vaste tarieven verhoogd en verlagen de cashback voor nieuwe klanten. Daarnaast hebben Eneco en Oxxio hun driejarige contracten offline gehaald, zodat klanten niet meer voor lange tijd hun prijs kunnen vastzetten. Vattenfall en Powerpeer hebben vandaag hun proposities ingetrokken, net als Clean Energy, VrijopNaam, Pure Energie en Engie gister al deden.

De aanpassingen volgen op de toegenomen vraag naar vaste contracten. Consumenten zoeken zekerheid nu de Europese gasprijs sinds 2 maart aan het stijgen is. Deze stijging hangt samen met geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten en zorgen over internationale aanvoerroutes voor gas.

Energie-expert Rick Boenink zegt hierover: “Deze situatie doet denken aan de oorlog in Oekraïne, toen er ook veel prijsstijgingen waren. Toen kon je zelfs een tijd helemaal geen vast energiecontract meer afsluiten. Op dit moment zijn we nog niet in zo’n situatie en kunnen consumenten nog gewoon een vast contract afsluiten bij de meeste leveranciers. Het is te hopen dat dat zo blijft.“

In de praktijk betekenen deze aanpassingen hogere leveringstarieven en lagere cashbackbedragen. Voor consumenten ontstaat hierdoor een ander speelveld dan enkele dagen geleden. Waar vorige week nog volop scherpe vaste proposities beschikbaar waren, wordt het aanbod nu wat beperkter en minder gunstig geprijsd. Desondanks zijn er nog voldoende leveranciers die klanten zekerheid kunnen bieden in een onzekere markt.

Volgens Boenink is het verstandig om in de huidige situatie niet af te wachten als consumenten op zoek zijn naar prijszekerheid. “Zolang de geopolitieke spanningen en lage gasvoorraden de markt beïnvloeden, blijft de kans op verdere prijsbewegingen bestaan. Wie zekerheid wil over zijn maandlasten, doet er goed aan om op tijd te bekijken of een vast contract mogelijk is.”

Groengas mag onder strikte voorwaarden biogas gaan produceren in Nistelrode

Groengas Brabant mag in Nistelrode biogas gaan produceren. Zij moeten zich daarbij wel houden aan een aantal voorschriften. De rechtbank Oost-Brabant past de vergunning hiervoor op verzoek van onder meer de gemeente Bernheze op een aantal punten aan.

Groengas Brabant wil biogas gaan produceren met mestverwerking en moet hiervoor de huidige installatie in Nistelrode aanpassen. Dit mag niet zonder de benodigde vergunning. Omwonenden, een milieuvereniging en de gemeente Bernheze zijn tegen de plannen van het bedrijf. Zij vrezen voor een te hoge uitstoot van geur, geluid en stikstof en daarmee schade aan het milieu en hun woonomgeving. Ook vrezen zij overlast van het vrachtwagenverkeer van en naar het bedrijf. 

De rechtbank vroeg de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB) om advies in deze kwestie. Op basis hiervan laat de rechtbank de vergunning grotendeels in stand. Zij neemt wel een aantal suggesties over van de StAB om de voorschriften die in de vergunning staan te verbeteren. Ook neemt de rechtbank een aantal aanvullende voorschriften over die de gemeente voorstelde. Zo stelt de rechtbank een limiet in van 48 vrachtwagenbewegingen per dag (alleen tussen 07.00 en 19.00 uur) en wordt het drogen van het resterende digestaat (een restproduct van de biogasproductie) verboden.

Dit betekent dat Groengas Brabant biogas mag gaan procederen in de installatie en daar de nodige voorzieningen voor mag gaan treffen. Het resterende digestaat kan worden afgevoerd per vrachtwagen of kan na verwerking worden afgevoerd (waarbij het resterende water kan worden geloosd via een vijver nadat het via een speciaal proces is gezuiverd).
Uitspraken

Productie groen gas groeit in 2025 met 14 procent, aantal invoeders passeert de 100

De productie van groen gas in Nederland is in 2025 gestegen naar 336 miljoen kubieke meter. Dat is een groei van 14 procent ten opzichte van 2024. Ook het aantal invoeders, partijen die groen gas produceren en rechtstreeks op het gasnet leveren, nam fors toe: van 92 naar 108. Daarmee passeerde de sector in 2025 de grens van 100 invoeders. Na een jaar van beperkte groei trekt de productie weer aan.

“De groeicijfers laten zien dat er steeds meer besef komt van de waarde van groen gas in het integrale energiesysteem,” aldus Eddy Veenstra, directeur van netbeheerder RENDO. “Zeker nu de schaarste op het elektriciteitsnet vraagt om aanvullende vormen van energie. Om een duurzaam energiesysteem betrouwbaar en betaalbaar te houden, is een breed palet aan energiebronnen essentieel. Groen gas speelt daarin een belangrijke rol en we blijven ons als sector inzetten om de groei te ondersteunen.” 

Om de groei van groen gas vast te houden zijn stabiele randvoorwaarden nodig. De bijmengverplichting die per 1 januari 2027 ingaat, is daarin een belangrijke stap. Deze verplichting houdt in dat energieleveranciers een minimumpercentage groen gas moeten bijmengen. Dit geeft de markt duidelijkheid over de toekomstige vraag naar groen gas en verlaagt de investeringsonzekerheid bij producenten. Tegelijkertijd vragen vertragende factoren zoals stikstofproblematiek, vergunningstrajecten en netcongestie blijvende aandacht, omdat zij bepalend zijn voor het tempo waarin nieuwe groen‑gasprojecten kunnen worden gerealiseerd. 

Om initiatiefnemers te helpen bij het verkennen van mogelijkheden voor groen gasprojecten, hebben de netbeheerders gezamenlijk het Invoedingskompas groen gas ontwikkeld. Dit oriëntatie-instrument geeft inzicht in de beschikbare invoedingscapaciteit op gasnetten en ondersteunt zowel producten als beleidsmakers bij het onderbouwen van plannen en bevordert een constructief startgesprek met de netbeheerder. Een vroegtijdig en gericht gesprek helpt initiatiefnemers om de mogelijkheden tijdig in kaart te brengen. Daardoor kan de doorlooptijd van verkenning tot aanvraag worden verkort. 

In december 2025 sloot Stedin de honderdste groen gas invoeder aan op het gasnet: kaasboerderij Arcadiahoeve in Bodegraven. Eigenaar Joost van Dijen produceert er groen gas uit de mest van zijn 400 koeien en heeft daarmee een circulaire bedrijfsvoering: "Met groen gas sluit ik mijn eigen kringloop: de mest van mijn koeien wordt energie, en het digestaat, het restproduct dat overblijft na vergisting, gebruik ik als meststof op mijn eigen land. Omdat ik dicht bij een invoedingspunt op het gasnet zit en de ruimte had om te bouwen, ben ik het traject aangegaan om invoeder te worden. Voor steeds meer collega's wordt dit een interessant onderdeel van hun bedrijf." 

De 108 invoeders die in 2025 groen gas leverden aan het gasnet vormen een diverse groep van agrariërs met een eigen mestvergister tot grote installaties bij afvalverwerkers en rioolwaterzuiveringen. “We zijn blij met iedere invoeder, groot of klein. Die mix is nodig om de benodigde jaarlijkse groei te kunnen realiseren”, benadrukt Eddy Veenstra. De netbeheerders zetten zich in om invoeding mogelijk te maken, onder meer door tijdig te investeren in aanpassingen aan het gasnet. 

Groen gas is een duurzame, hernieuwbare variant van aardgas, gemaakt door de vergisting van organisch afval (zoals mest, slib, gft) of door vergassing van reststromen. Het heeft dezelfde eigenschappen als aardgas en kan daardoor zonder aanpassingen aan het bestaande net worden ingevoed. Zonder dat er qua gebruik verschil wordt gemerkt. Het is daardoor een goede aanvulling op andere duurzame energieoplossingen. 

In de energietransitie speelt groen gas een belangrijke rol, omdat het een CO2-neutraal alternatief biedt in situaties waar elektrificatie niet rendabel of technisch moeilijk haalbaar is. Zoals het verwarmen van oudere gebouwen en wijken. Of in industriële processen met hoge temperaturen.