Eerste waterstofschip voor Waddenzee een stap dichterbij

Na een intensieve voorbereiding zet Rijkswaterstaat een belangrijke stap richting fossielvrije schepen. Op 31 maart 2026 werd officieel het startsein gegeven voor een unieke waterstofpilot door de ondertekening van het contract door Rijkswaterstaat en Next Generation Shipyards.

De waterstofpilot is onderdeel van het programma Vlootvernieuwing Rijksrederij, waarmee Rijkswaterstaat werkt aan een schonere, toekomstbestendige overheidsvloot. Voor veel scheepstypen is volledig elektrisch varen (op batterijen) nog niet haalbaar.

Met waterstof kan meer energie opgeslagen worden aan boord. De toepassing van waterstof is in combinatie met een brandstofcel ook emissieloos en daarmee een alternatieve brandstof met veel potentie voor de toekomstige duurzame vloot.

Er is echter nog weinig ervaring met de toepassing van waterstof aan boord van schepen. Om de technische, operationele en financiële risico’s te verlagen bij de vlootvernieuwing hebben we besloten een pilot uit te voeren voor de toepassing van waterstof aan boord van een bestaand schip.

Met deze pilot wordt ervaring opgedaan met alle facetten van waterstoftechnologie: van ontwerp en bouw tot exploitatie en tankvoorzieningen. Ook zal de pilot waardevolle inzichten geven in techniek, regelgeving, bemanningseisen, prestaties, kosten en vergunningverlening.

Zo bouwen we praktijkkennis op. Dit verlaagt de risico’s bij de vlootvernieuwing en is onmisbaar voor bredere toepassing van waterstof in de maritieme sector. De opgedane kennis vormt een directe bijdrage aan de verduurzaming van de Rijksrederij-vloot en wordt gedeeld met maritieme partners in de hele keten.

Zo draagt het project bij aan innovatie in de maritieme sector en directe CO₂-reductie. Er is vanaf 2020 gewerkt aan het tot stand komen van deze pilot.
Eerste zero-emissie schip op de Waddenzee

De waterstofpilot wordt uitgevoerd met de Ms. Krukel van de Rijksrederij. Dit schip wordt door de Waddenunit, onderdeel van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, ingezet voor toezicht en handhaving, monitoring en onderzoek op de Waddenzee.

Na de ombouw zal de Krukel het eerste zeegaand gecertificeerde zero-emissie schip zijn dat op dit UNESCO Werelderfgoed gaat varen. Op deze manier draagt het bij aan bescherming van dit ecologisch kwetsbare gebied.

De ondertekening van het contract volgt op een positief oordeel over het conceptontwerp, planning, budget en de beschikbaarheid van waterstof. Ook is er perspectief op de benodigde vergunning voor het tanken van waterstof in Lauwersoog. Er wordt eerst gestart met het verder uitwerken van het ontwerp en de engineering.

Naar verwachting wordt in september 2026 het definitieve besluit genomen over de daadwerkelijke ombouw van het schip.

De pilot wordt uitgevoerd binnen het programma Green Shipping Waddenzee, onder regie van Federatie Metaal en Elektrotechnische Industrie (FME). Het programma Green Shipping Waddenzee wordt mede gefinancierd door het Waddenfonds en het Investeringskader Waddengebied, waar Provincie Groningen onderdeel van uitmaakt.

De technische realisatie ligt bij een consortium van innovatieve maritieme partijen, waaronder: Next Generation Shipyards (bouw en onderhoud van duurzame werkschepen) en Marine Service Noord (waterstofopslag, distributie- en veiligheidssystemen).

Gasunie en Fluxys ondertekenen overeenkomst voor waterstofstofverbinding tussen Nederland en België

De Nederlandse Gasunie-dochter Hynetwork en het Belgische Fluxys hydrogen hebben een overeenkomst ondertekend om gezamenlijk een grensoverschrijdende waterstofverbinding tussen Nederland en België te ontwikkelen. Bij deze verbinding zal waar mogelijk gebruik worden gemaakt van bestaande aardgasleidingen die worden omgebouwd voor waterstoftransport. Beide bedrijven streven naar een realisatie van deze verbinding rond 2030.

Het grenspunt nabij Zandvliet, tussen Zeeland en Antwerpen, is in beeld als eerste strategische bi-directionele schakel die belangrijke import-, en productielocaties verbindt met industriële clusters, waaronder de North Sea Port en Port of Rotterdam in Nederland en de havens van Antwerpen en Gent in België. Deze verbinding draagt bij aan de ambitie om in Noordwest-Europa een geïntegreerd, open en toegankelijk waterstoftransportnetwerk te creëren voor het versterken van de energie-onafhankelijkheid en het verduurzamen van de industrie. Daarnaast laat de overeenkomst ook toe om bijkomende grenspunten te ontwikkelen. 

De overeenkomst is een belangrijke stap naar een verdere, intensieve samenwerking. In de overeenkomst maken beide bedrijven afspraken over belangrijke technische en organisatorische zaken, waaronder planning, locatie, capaciteit en andere specificaties. Zulke afspraken zijn nodig om waterstof veilig en betrouwbaar over de grens te kunnen transporteren. Dit initiatief tussen Hynetwork en Fluxys hydrogen kan gezien worden als een krachtig signaal richting de internationale waterstofmarkt, dat de uitbouw van een grensoverschrijdend waterstofnetwerk volop in gang is.

Noord-Nederlands waterstofecosysteem lanceert eigen AI-kennisassistent

Hydrogen Valley Campus Europe (HVCE) vandaag Aivy, een AI-kennisassistent die speciaal is ontwikkeld voor het waterstofecosysteem in Noord-Nederland. De publieke lancering vond vanmorgen plaats tijdens het Good Morning HyNorth ontbijt, mede georganiseerd door Witteveen+Bos. Aivy is de eerste AI-assistent in Nederland die zich uitsluitend baseert op gevalideerde wetenschappelijke bronnen en ecosysteemkennis over waterstof en de bredere energietransitie.

Anders dan generieke AI-chatbots genereert Aivy geen antwoorden op basis van het open internet. De assistent doorzoekt een samengestelde kennisbank van wetenschappelijke artikelen, technische handleidingen, beleidsrapporten en projectdocumenten uit het HVCE-consortium van meer dan 50 partners. Bij elk antwoord worden de originele bronnen vermeld, zodat gebruikers altijd kunnen verifiëren waar informatie vandaan komt.

De kennisbank groeit automatisch mee met het ecosysteem: nieuwe onderzoeksresultaten, geüpdatete beleidsdocumenten en recente publicaties worden doorlopend verwerkt. Verouderd materiaal wordt herkend en gedeprioriteerd ten gunste van recentere bronnen.

Aivy is ontworpen voor het brede scala aan gebruikers in het waterstofveld. Onderzoekers krijgen directe toegang tot relevante publicaties en projectdata. Bedrijven in de waterstofketen kunnen snel antwoord vinden op technische en marktvragen. Studenten worden begeleid met gevalideerde bronnen, en beleidsmakers vinden actuele data voor regionale en nationale energiestrategie. De assistent ondersteunt zowel Nederlands als Engels.

Partners binnen het HVCE-consortium kunnen een versie van Aivy toepassen in hun eigen huisstijl, ingebed op hun eigen website. Daarmee vergroot elke aangesloten organisatie niet alleen het bereik, maar ook de gezamenlijke kennisbasis.

Nederlanders verbruiken structureel minder gas: besparen dempt impact van hoge prijzen

Nederlandse huishoudens gebruiken sinds de energiecrisis van 2022 structureel minder gas. Uit een analyse van het gasverbruik van Vattenfall‑klanten blijkt dat zij deze winter gemiddeld zo'n 14 procent minder gas hebben verbruikt dan in de winter van 2021-2022. Na de sterke daling in 2022 bleef het gasverbruik in de daaropvolgende winters dus duidelijk lager dan vóór de crisis.

Dat wijst erop dat veel huishoudens hun energiegebruik blijvend hebben aangepast: zij gaan niet alleen bewuster om met gas, maar kiezen er mogelijk ook steeds vaker voor om te investeren in maatregelen die het gasverbruik structureel verlagen.

Deze ontwikkeling is extra relevant nu het conflict rond Iran opnieuw voor onrust zorgt op de energiemarkt. Heleen Boer, directeur Klantervaring bij Vattenfall, legt uit: “Wie zijn huis isoleert, een warmtepomp of airco gebruikt om te verwarmen, verbruikt structureel minder gas. Ook een zonnestroomboiler helpt mee, omdat die overtollige zonnestroom benut en het gasverbruik vermindert. Zo kun je met kleine en grote maatregelen je energierekening blijvend verlagen en word je minder kwetsbaar voor prijsschommelingen. Voor huishoudens die het lastig vinden om te investeren zijn er ondersteunende regelingen beschikbaar, zoals ISDE-subsidies.”

De recente spanningen rond Iran hebben deze winter weliswaar geen grote rol gespeeld in het gasverbruik, ze hebben wel direct effect op de vraag naar duurzame oplossingen. Zo meldt installatiepartner Feenstra, een dochterbedrijf van Vattenfall, dat het aantal aanvragen voor warmtepompen sinds het conflict in Iran meer dan verdubbeld is. Ook het totaal aantal aanvragen voor zonproducten - zonnepanelen, zonnestroomboilers en thuisbatterijen samen - is bijna twee keer zo hoog geworden sinds het uitbreken van de oorlog.

Boer: “Het conflict in het Midden‑Oosten laat zien hoe kwetsbaar Nederland is door de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Verduurzamen helpt niet alleen om geld te besparen, maar maakt ons ook minder afhankelijk van geopolitieke spanningen waarbij energie als drukmiddel wordt gebruikt.”

Biomassacentrale in Almere krijgt vergunning

Volgens Omroep Flevoland heeft de biomassacentrale aan de Hefbrugweg in Almere alsnog een natuurvergunning gekregen van de provincie. Daarmee lijkt een langdurig juridisch probleem rond de centrale voorlopig opgelost.

Eerder werd een vergunning voor de centrale nog door de rechter vernietigd. Die beslissing was gebaseerd op kritiek op het gebruikte stikstofsysteem. Daardoor draaide de installatie enige tijd zonder geldige natuurvergunning.  

Met de nieuwe vergunning van de provincie Flevoland kan de centrale nu alsnog legaal blijven functioneren. Het besluit werd in maart 2026 genomen en ligt ter inzage, waardoor belanghebbenden nog bezwaar kunnen maken.  

Hoewel de vergunning een belangrijke stap is, betekent dit niet dat de discussie definitief voorbij is. Tegenstanders hebben nog de mogelijkheid om naar de rechter te stappen en het besluit aan te vechten.

Aansluiting op Duits waterstofnetwerk moet waterstof naar Twente brengen

Een breed Twents-Duits consortium, met daarin onder meer de provincie Overijssel en netwerkbedrijf Cogas, heeft een belangrijke stap gezet voor de beschikbaarheid van waterstof in Twente. Cogas tekent een contract met de Duitse netbeheerder Thyssengas voor de aanleg van een aansluiting op het Duitse waterstofnetwerk, vlak bij de grens bij Nordhorn. De provincie Overijssel ondersteunt deze stap met een subsidie.

Alle partijen tekenen ook een overeenkomst waarin zij zich verbinden aan het gezamenlijk ontwikkelen van een regionale waterstofinfrastructuur in Twente. Met deze ondertekening spreken de partners uit dat zij samen waterstof naar Twente willen brengen en daarmee de positie van de regio als vooruitstrevend, innovatief en ondernemend versterken.

Het Duitse waterstofnetwerk is in aanleg en komt dicht langs de Nederlandse grens te liggen. Met het nieuwe aftakpunt ontstaat de mogelijkheid om deze leiding te koppelen aan een bestaande leiding van Cogas bij Denekamp. Deze leiding kan na aanpassing worden gebruikt om waterstof naar Twentse bedrijven te transporteren. Zo ontstaat een toekomstbestendige oplossing voor sectoren die hoge temperaturen nodig hebben in hun productieprocessen.

Tevens is waterstof belangrijk voor een robuust energiesysteem dat perspectief biedt om mee te groeien met de regio (zie ook: energievisie OverijsselVerwijst naar een andere website). De aansluiting (aftakpunt) wordt naar verwachting eind 2027 opgeleverd.

Het consortium bestaat uit: de gemeenten Enschede, Almelo, Hengelo en Oldenzaal en de Industrie und Handelskammer Nord Westfalen, Oost NL, TECHLAND, H2HUB Twente, Twente Board, Energiestrategie Twente (RES Twente), Thyssengas, Cogas en de provincie Overijssel. De partners zien dit als een unieke kans om via de Duitse waterstofinfrastructuur een directe verbinding met Twente te realiseren.

Witte waterstof aangeboord in Frankrijk

In het noordoosten van Frankrijk, in de buurt van Metz, hebben onderzoekers een grote hoeveelheid natuurlijke waterstof ontdekt diep onder de grond. Deze zogenoemde ‘witte waterstof’ bevindt zich op ongeveer 3.600 meter diepte en zou volgens wetenschappers mogelijk het grootste bekende natuurlijke waterstofreservoir ter wereld kunnen zijn.  

De ontdekking is bijzonder omdat deze vorm van waterstof van nature voorkomt en dus niet eerst geproduceerd hoeft te worden, zoals bij de meeste huidige waterstofmethoden. Daardoor kan het een veel goedkopere en schonere energiebron zijn.

Volgens schattingen bevat het reservoir genoeg waterstof om miljoenen auto’s van brandstof te voorzien. Dat maakt het een potentieel belangrijke doorbraak voor de energietransitie, vooral in de zoektocht naar alternatieven voor fossiele brandstoffen.  

Toch is het nog onzeker hoe makkelijk de waterstof daadwerkelijk gewonnen kan worden en of dat economisch haalbaar is. De techniek staat nog in de kinderschoenen en verdere onderzoeken zijn nodig voordat grootschalige exploitatie mogelijk is.