Agrariër in Andijk zet Noord‑Holland Noord op de kaart met baanbrekende waterstoftechnologie

Tulpenbroeierij Rainbow Colors in Andijk plaatst als allereerste agrariër ter wereld een solid oxide elektrolyser voor de productie van duurzame waterstof. Met een capaciteit van 1 megawatt behoort deze installatie tot de grootste operationele solid oxide elektrolysers wereldwijd en vormt zij een belangrijke mijlpaal voor de ontwikkeling van waterstof in Noord-Holland Noord. Het project wordt gerealiseerd in samenwerking met het Deense bedrijf Dynelectro. De benodigde infrastructuur wordt daarbij ontwikkeld door het Nederlandse bedrijf Ekinetix. De installatie wordt daarna toegepast en getest in het regionale initiatief Fieldlab Waterstof in de Agri, dat werkt aan een waterstofnetwerk voor de landbouw in Noord-Holland Noord.

Rainbow Colors in Andijk is binnen het project één van de pilotlocaties waar aan de productie van waterstof wordt gewerkt sinds 2023. Door overtollige zonnestroom te gebruiken voor waterstofproductie, in combinatie met een batterijopslag, kan continu waterstof worden geproduceerd. Solid oxide elektrolysers zijn efficiënter en minder gevoelig voor slijtage dan traditionele elektrolysers. Dankzij de langere levensduur en het hogere rendement van deze installatie wordt de kostprijs van waterstof verlaagd. Zo ontstaat een regionale oplossing voor netcongestie en wordt de beschikbaarheid van de emissieloze energiedrager vergroot.

Baanbrekend is dat Rainbow Colors niet alleen de eerste agrarische gebruiker van de solid oxide elektrolyser is, maar dat het ook nog eens de derde grootste operationele installatie ter wereld zal zijn. Rainbow Colors fungeert hiermee als voorbeeld voor zowel andere agrarische bedrijven in Noord‑Holland Noord die op zoek zijn naar lokale oplossingen voor netcongestie en hoge energiekosten, en andere partijen die overwegen een solid oxide elektrolyser in gebruik te nemen.

Beau Broen, projectleider New Energy Coalition en coördinator van de waterstofpilotprojecten binnen Fieldlab Waterstof in Agri zegt hierover: “Het is indrukwekkend om te zien hoe internationale innovatie samenkomt in dit project. Door het implementeren van de elektrolyser van Dynelectro bij projectpartner Rainbow Colors maakt de regio via dit project een belangrijke stap richting decentrale waterstofproductie. Daarnaast biedt het de regio een economische impuls doordat er betaalbare groene waterstof beschikbaar komt. Het project onderstreept de innovatieve rol die Noord‑Holland Noord speelt in de energietransitie.”

Met de ingebruikname van deze waterstofproductie ontstaat in Nederland lokale beschikbaarheid van betaalbare, groene waterstof. Hiermee wordt een belangrijke stap gezet om de kip/ei discussie rondom groene waterstof te doorbreken. Door overtollige duurzame energie in de regio slim te benutten, kan waterstof tegen een concurrerende kostprijs van onder de €10 per kilogram worden geproduceerd en direct worden ingezet binnen de regio. Hierdoor kunnen nieuwe ontwikkelingen binnen de waterstofmarkt daadwerkelijk van de grond komen.

Deze aanpak laat zien dat waterstof niet alleen een belofte voor de toekomst is, maar in Noord-Holland Noord nu al een concreet en toegankelijk alternatief vormt voor ondernemers die willen overstappen op emissievrije energie.

Circulair water en waterstof komen samen in pilot Almelo

Waterschap Vechtstromen, H2Hub Twente, Coöperatie De WaterBank, Jotem Water Solutions en Hogeschool Saxionzijn een innovatieve pilot gestart rondom de zuivering Vissedijk in Almelo. Met gezuiverd afvalwater van de zuivering maken we ‘groene’ waterstof. Ook onderzoeken we of de zuurstof die hierbij vrijkomt het zuiveringsproces kan verbeteren. De proef past bij ons streven naar innovatie, duurzaamheid en het beter omgaan met droogte en waterschaarste. De samenwerking loopt tot eind 2027.

In de proef werken we het afvalwater van de zuivering Almelo Vissedijk op tot water dat geschikt is voor de elektrolyser van H2Hub Twente. Dit apparaat maakt waterstof en zuurstof uit water. De partners onderzoeken onder meer of ze de zuurstof die daarbij vrijkomt kunnen gebruiken om de beluchting van de zuivering te verbeteren. Zo ontstaat een circulair systeem waarin water en energie elkaar versterken.
Duurzaamheid, kennis en innovatie

De productie van waterstof is geen taak van het waterschap. Waterstof kan in de toekomst echter wél een rol spelen op onze waterzuiveringen. Daarom investeren we niet in waterstof zelf, maar wel in de kennis hierover. Samen met bedrijven, kennisinstellingen en overheden denken en werken we mee. We vertellen ons verhaal en leren actief bij. Zo bouwen we aan oplossingen voor nu en later. Bovendien trekken we technisch talent aan dat we hard nodig hebben.

Dagelijks bestuurder Ellen Hemmers ziet in de proef een mooie kans om het zuiveringsproces verder te verduurzamen. “We onderzoeken wat het toevoegen van pure zuurstof betekent voor energieverbruik, processtabiliteit en de kwaliteit van het water. Tegelijkertijd past het hergebruik van gezuiverd water bij onze ambitie om beter om te gaan met droogte en waterschaarste”.

De proef loopt van het voorjaar 2026 tot en met 31 december 2027. Op basis van de resultaten wordt bepaald of het idee verder ontwikkeld wordt. Daarbij onderzoeken de partners ook of het concept op meer plekken in de regio toepasbaar is waar waterzuivering, duurzame energie en waterstofproductie samenkomen.

SABIC trekt streep door plannen voor biomassacentrale wegens veranderde marktomstandigheden

Chemiebedrijf SABIC in Bergen op Zoom heeft besloten om niet langer door te gaan met de bouw van een biomassacentrale op zijn eigen terrein. Het bedrijf maakte bekend dat het de lopende procedures bij de Raad van State en de rechtbank Oost-Brabant intrekt, waarmee het officieel een einde maakt aan het project.  

Volgens SABIC-woordvoerder Alfred Dekker zijn de ‘gewijzigde marktomstandigheden’ de belangrijkste reden voor dit besluit. Daardoor is de opzet en exploitatie van een biomassacentrale volgens het bedrijf niet meer economisch haalbaar. Welke specifieke veranderingen hiermee worden bedoeld, maakt SABIC niet openbaar.  

De plantaardige centrale was bedoeld om stroom op te wekken zonder gebruik van fossiele brandstoffen. SABIC benadrukt dat het blijft investeren in duurzame en betaalbare energie-oplossingen, ondanks het stopzetten van deze specifieke installatie.  

Het besluit staat los van andere bedrijfstransacties: SABIC zegt dat de annulering van de biomassacentrale geen verband houdt met de voorgenomen verkoop van onderdelen van het bedrijf.  

Biovergister in Marrum verzet zich tegen uitbreidings- en verbouwstop

Biogas Marrum, een producent van groen gas en mestvergisting, heeft bij de Raad van State een verzoek ingediend om een beslissing van de gemeente Noardeast-Fryslân te laten terugdraaien. Het gaat om een uitbreidings- en verbouwstop die volgens het bedrijf het bedrijf ernstig beperkt.  

Volgens Biogas Marrum staat het bestemmingsplan van de gemeente een ontwikkeling die zij voor ogen hebben te sterk in de weg. Ze hebben de Raad van State gevraagd om deze stop ongedaan te maken omdat die het realiseren van hun plannen belemmert.  

De bestuursrechter vroeg dinsdag tijdens de procedure om duidelijke uitleg van de gemeente over de reden waarom het besluit is genomen, wat betekent dat de juridische beoordeling nog loopt.  

Gasproducent in verzet tegen verbod mestvergisters

In de gemeente Noardeast-Fryslân is onenigheid ontstaan tussen de lokale overheid en energiebedrijf Biogas Marrum over een nieuw bestemmingsplan waarin een verbod is opgenomen op het oprichten en uitbreiden van mestvergisters. 

Biogas Marrum heeft dinsdag officieel **bezwaar aangetekend bij de Raad van State. Volgens het bedrijf blokkeert het nieuwe verbod juist een moment waarop zij plannen hadden om uit te breiden.  

De gemeente staat weliswaar een uitzondering toe voor uitbreiding mits die zorgt voor een duidelijke verbetering van de milieusituatie — bijvoorbeeld door minder geur-, geluidsoverlast of verkeer — maar Biogas Marrum noemt deze voorwaarde te vaag. Zij stellen dat elke uitbreiding per definitie een verandering is, en dat de uitzondering daardoor onbruikbaar wordt. Ook hebben sommige staatsraden twijfels geuit over hoe juridisch duidelijk deze afwijkingsmogelijkheid is. 

Biogas Marrum vindt het opvallend dat de gemeente enerzijds inzet op de productie van groen gas — iets wat mestvergisters juist leveren — maar anderzijds een algeheel verbod wil invoeren. De gemeente verdedigt het beleid met de onderbouwing dat er volgens hen meerdere meldingen van overlast zijn geweest rond de vijf bestaande vergisters in het gebied, hoewel Biogas Marrum zegt dat dergelijke klachten niet altijd zijn geverifieerd. 

De Raad van State zal naar verwachting binnen ongeveer zes weken een uitspraak doen over het bezwaar. 

Promovendus ontwikkelt methode om duizenden waterstofscenario’s voor Nederland door te rekenen

Een wiskundig econoom van de Universiteit van Amsterdam heeft een nieuwe rekenmethode bedacht die niet uitgaat van één toekomstscenario, maar duizenden mogelijke waterstoftoekomsten tegelijk analyseert. Deze aanpak moet leiden tot betere en robuustere investeringsbeslissingen voor de waterstofinfrastructuur in Nederland.  

Tot nu toe wordt vaak gedacht in één optimaal toekomstbeeld bij het plannen van investeringen in waterstof, maar dat is volgens de onderzoeker kwetsbaar als de werkelijkheid anders uitpakt dan verwacht. Door duizenden varianten door te rekenen, laat de nieuwe methode zien welke keuzes ook in onzekere omstandigheden goed blijven werken. 

De promovendus, Justin Starreveld, zette het rekenprobleem om in een model met mogelijke beslispaden, doelen en randvoorwaarden. Een speciaal algoritme, genaamd ROBIST, helpt het model realistisch te houden terwijl het leert van de berekeningen zonder dat het rekenwerk onbetaalbaar wordt. 

Starreveld past zijn methode onder meer toe op een industrieel gebied in Zuidwest-Nederland waar energie intensieve bedrijven zoals een raffinaderij, chemische fabriek en kunstmestproducent zijn gevestigd. Voor deze bedrijven is het verduurzamen van energiegebruik lastig met alleen wind- en zonne-energie. Waterstof kan daar een belangrijk onderdeel van de energiemix worden, maar welke investeringen op welk moment nodig zijn, blijft onduidelijk zonder degelijk rekenwerk. 

Volgens de onderzoeker biedt deze nieuwe, scenario-rijke aanpak betere investeringsadviezen dan traditionele methoden: keuzes die in één toekomstbeeld ideaal lijken, blijken in de praktijk vaak minder robuust zodra omstandigheden veranderen. 

Micro4biogas: optimalisatie van biogasproductie voor een betere toekomst

Vanuit zijn visie op verduurzaming, ziet GasTerra een blijvende behoefte aan moleculen, tijdens maar ook na de transitie naar een duurzaam energiesysteem. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor groen gas, dat ruwweg dezelfde samenstelling heeft als aardgas maar afkomstig is uit biologische, CO2-neutrale grondstoffen zoals rioolslib en plantaardige resten. 

Er zijn meerdere methoden om uit die grondstoffen groen gas te produceren. Een nu al veel toegepaste methode is vergisten, een proces waarbij microben het groene gas produceren. Daarvoor is veel onderzoek gedaan naar mogelijke verbeteringen in de gebruikte installaties, maar GasTerra zag weinig onderzoek naar het optimaliseren van dit biologische productieproces zelf. Toen zich rond 2020 een consortium vormde met een voorstel om hier onderzoek naar te doen, sloot het zich daar dan ook graag bij aan.

Dankzij een subsidie van de Europese Unie[1] kon het consortium van veertien onderzoeksinstellingen en bedrijven in 2021 van start. In vier jaar tijd werd allereerst gekeken naar de mogelijkheid om via bioaugumentatie, het introduceren van specifieke micro-organismen (microben), het vergistingsproces te optimaliseren. Doel was niet alleen om de opbrengst aan groen gas te verhogen, maar ook bij te dragen aan de snelheid en robuustheid van het vergistingsproces. De uitdaging daarbij is, die organismen te selecteren die tot procesoptimalisatie leiden en die daarbij weten te overleven tussen de al aanwezige veelheid microben.

Kerngedachte voor het project was dat gezocht werd naar een methode om succesvolle organismen te selecteren vanuit al bestaande biogasinstallaties. Tijdens de zoektocht werden tachtig samples genomen uit een veelheid aan installaties. Het harde werken met die samples gedurende de afgelopen vier jaar heeft zich uitbetaald. Een veel beter begrip over de rol van de meer dan 300 microbiële groepen die een sleutelrol in de vergisting spelen, is het resultaat. Daarbij werd een geheel nieuwe orde ontdekt, de darwinibacteriën.
Het mooiste van alles: het onderzoek heeft geleid tot een product dat in een vervolgproject opgeschaald kan worden naar een ‘kit’, die ingezet kan worden om de gewenste procesoptimalisatie grootschalig in Europa toe te passen. Hiertoe wordt door een deel van het consortium een nieuwe subsidieaanvraag voorbereid. Gegeven de afbouw van GasTerra zullen wij daar helaas niet aan meedoen.

Naast de optimalisatie had MICRO4BIOGAS nog een aantal andere doelen. Het project heeft tot een update van de marktkansen voor groen gas geleid. Daarbij spelen commerciële aspecten een rol, maar zeker ook regulatoire. Voor beide werd duidelijk dat Europa voor potentiële groen gas producenten nog erg gefragmenteerd is. Daarnaast ontwikkelden een aantal partners een soort doe-het-zelf pakket, dat in het onderwijs ingezet kan worden. Ook zijn een aantal e-learning modules ontwikkeld. 

Ten slotte was er nauwe samenwerking met het stadje Aras de los Olmos. In het project was het oorspronkelijk de bedoeling om de ontwikkelde kit in de daar te bouwen biogasinstallatie toe te passen. Toen de bouw ervan (door vertragingen in de vergunningverstrekking) niet haalbaar bleek, is besloten om een tijdelijke kleinschalige reactor neer te zetten waar alsnog een aantal proeven mee gedaan kon worden.