Watts in Grass!? officieel van start: € 2,94 miljoen voor innovatieve biogaswaardeketen op basis van gras en reststromen

Met een kick-off tijdens het New Energy Forum gaat het grensoverstijgende project Watts in Grass!? officieel van start. Het project ontvangt € 2,94 miljoen aan cofinanciering vanuit het Interreg VI A-programma Deutschland-Nederland.
 
Binnen het project werken Nederlandse en Duitse bedrijven, landbouwondernemers en kennisinstellingen de komende jaren samen aan innovatieve oplossingen voor de biogaswaardeketen. Door gras, grasrijke reststromen en digestaat slim te benutten, willen de partners duurzame energieproductie vergroten, stikstof- en CO₂-uitstoot verminderen en nieuwe verdienmodellen voor agrariërs ontwikkelen.
 
De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Stijgende energiekosten, strengere milieueisen, stikstofproblematiek en de noodzaak om fossiele energie te vervangen, vragen om nieuwe, innovatieve oplossingen. Tegelijkertijd beschikt de sector over grote hoeveelheden biomassa en reststromen die effectiever benut kunnen worden.
 
Watts in Grass!? ontwikkelt en demonstreert daarom een geïntegreerd systeem waarin gras en reststromen worden omgezet in duurzame energie en hoogwaardige producten. Hierbij worden verschillende innovatieve technologieën gecombineerd. Gras wordt efficiënter vergist, CO₂ uit biogas wordt met groene waterstof omgezet in extra methaan, stikstof wordt uit digestaat verwijderd en vezelrijke reststromen worden verwerkt tot biokool. Hierdoor ontstaat meer groen gas uit dezelfde hoeveelheid biomassa, worden emissies verminderd en blijven waardevolle grondstoffen behouden binnen een circulair systeem.
 
Zo ontstaat een circulair systeem waarin energie, nutriënten en grondstoffen maximaal worden benut. Het project draagt daarmee bij aan een toekomstbestendige landbouw die minder afhankelijk is van fossiele energie, minder emissies veroorzaakt en nieuwe economische kansen creëert.
 
Een belangrijk onderdeel van het project is het opschalen van innovaties naar de praktijk. Verschillende technologieën zijn de afgelopen jaren ontwikkeld en getest op laboratoriumschaal in het REMO-LAB in Groningen. Binnen Watts in Grass!? worden deze innovaties verder doorontwikkeld, geïntegreerd en voor het eerst gedemonstreerd op landbouwschaal.
 
De centrale demonstratielocatie bevindt zich op het agrarisch bedrijf van Schulte Siering in het Duitse Bad Bentheim, net over de Nederlandse grens. Hier worden innovatieve vergistingstechnieken, biomethanisering, digestaat-elektrolyse en thermochemische verwerking van reststromen samengebracht in één praktijkomgeving. De resultaten worden vervolgens gebruikt voor economische analyses, levenscyclusanalyses en de ontwikkeling van schaalbare businessmodellen voor de landbouwsector.
 
Het project brengt tien Nederlandse en Duitse partners samen en wordt ondersteund door acht geassocieerde partners. De samenwerking brengt de sterke punten van beide landen samen: Nederlandse expertise op het gebied van circulaire technologieën en duurzame energie wordt gekoppeld aan de uitgebreide praktijkervaring met biogasinstallaties in Duitsland.
 
New Energy Coalition treedt op als projectcoördinator en is verantwoordelijk voor de algemene projectleiding, communicatie en regionale verankering van de resultaten. Kompetenzzentrum 3N verzorgt de kennisverspreiding in Nedersaksen en ondersteunt de implementatie bij Duitse partners.

De technologische ontwikkeling wordt geleid door Hanzehogeschool Groningen, Hochschule Emden/Leer en Hochschule Osnabrück. Zij werken aan de ontwikkeling, monitoring, modellering en evaluatie van de verschillende innovaties. Ekwadraat ondersteunt met economische analyses, businessmodellen en beleidsvraagstukken.
 
Aan de praktijkkant spelen bedrijven een belangrijke rol. Schulte Siering stelt zijn erf beschikbaar als demonstratielocatie. Paques ontwikkelt en implementeert de biomethaniseringstechnologie, D&R Energy bouwt de digestaat-elektrolyser voor waterstofproductie en stikstofverwijdering, terwijl BTG Biomass Technology Group verantwoordelijk is voor de integratie van de pyrolysetechnologie voor de productie van biokool.

Naturland en BBV: geef biogas weer een duidelijke plek binnen het landbouwbeleid

De Duitse landbouworganisatie BBV en branchevereniging Naturland pleiten voor een sterkere verankering van biogas in het landbouwbeleid. Volgens de organisaties wordt het potentieel van biogasinstallaties onvoldoende benut, terwijl deze een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan duurzame landbouw, klimaatdoelen en de circulaire economie.  

Met name binnen de biologische landbouw zien zij kansen. Gewassen zoals klavergras en andere stikstofbindende teelten vormen een essentieel onderdeel van duurzame vruchtwisselingen. Op veel bedrijven wordt dit materiaal echter niet optimaal ingezet. Door het te verwerken in biogasinstallaties kan niet alleen duurzame energie worden geproduceerd, maar ontstaat ook waardevolle meststof die opnieuw op het land kan worden gebruikt.  

Volgens de organisaties sluit deze aanpak goed aan bij de ambities rond kringlooplandbouw en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele energie. Toch ontbreekt volgens hen nog altijd voldoende economische waardering voor dergelijke duurzame grondstoffen binnen de huidige regelgeving. Daarom vragen zij beleidsmakers om biogasinstallaties die werken met ecologisch waardevolle biomassa extra te ondersteunen.  

Naturland en BBV stellen dat biogas niet uitsluitend als energiebron moet worden gezien, maar ook als een instrument om landbouw- en klimaatdoelen dichter bij elkaar te brengen. Een beter afgestemd beleidskader zou boeren meer mogelijkheden bieden om duurzame bedrijfsmodellen te ontwikkelen en tegelijkertijd bij te dragen aan de energietransitie.  

De organisaties hopen dat toekomstige aanpassingen van de Duitse en Europese landbouw- en energieregelgeving deze rol van biogas nadrukkelijker zullen erkennen. Daarmee kan de sector volgens hen zowel ecologische als economische meerwaarde creëren voor landbouwbedrijven.  

Risico’s biogas zijn bekend, kennis nu gebundeld

In het Klimaatakkoord is afgesproken om de productie van groen gas fors te vergroten. Een groot deel van dat groene gas moet uit biogas geproduceerd worden. Dit was voor het NIPV de aanleiding om in een verkenning aandacht te besteden aan biogas: aan de productie, opslag, transport en gebruik van biogas, de veiligheidsrisico’s, wet- en regelgeving en de handelingsperspectieven voor de brandweer bij incidenten met biogas(installaties).

Biogas ontstaat door vergisting van biologisch materiaal, zoals mest, slib en groente-, fruit- en tuinafval. Het gas bestaat grotendeels uit methaan (CH₄) en bevat ook waterstofsulfide (H₂S), wat risico’s met zich meebrengt zoals brand, explosie, verstikking en vergiftiging bij vrijkomen. Deze risico’s zijn vergelijkbaar met die van mestgassen en zijn vooral relevant voor mensen die direct met installaties werken of incidenten met biogasinstallaties moeten bestrijden, maar er bestaan ook externe veiligheidsrisico’s.
Veilig optreden bij incidenten

Voor de brandweer bestaan er al duidelijke handelingsperspectieven, waaronder de Aandachtskaart Biovergistingsinstallaties en scenariokaarten binnen het Scenarioboek Energietransitie. Deze bieden richtlijnen voor veilig optreden bij incidenten.

De mogelijke toename van het aantal biogasinstallaties is geen aanleiding om deze handelingsperspectieven aan te passen. Omdat de aard van de biogasrisico’s niet verandert, zijn de bestaande handelingsperspectieven voor biogas toereikend.
Achtergronddocument

De verkenning bundelt bestaande kennis over biogas, de bijbehorende veiligheidsrisico’s en het optreden bij incidenten. Het rapport moet vooral worden gezien als een achtergronddocument.

Deze boeren voorzien Merselo van biogas

Nu de aanvoer van olie en aardgas uit het Midden-Oosten steeds onzekerder wordt, speelt het melkveebedrijf van Johan en Willem Loonen in op een alternatief: biogas uit koeienmest. Hun bedrijf in Merselo produceert dagelijks genoeg gas om het hele dorp van energie te voorzien.

Op melkveebedrijf De Boterpot staan zo’n vijfhonderd koeien. In de moderne, emissiearme stal wordt mest automatisch verzameld door een mestrobot. Die transporteert de mest via ondergrondse leidingen rechtstreeks naar een vergister.

In deze installatie wordt de mest verwarmd tot ongeveer veertig graden. Door dit proces ontstaan micro-organismen die de mest afbreken, vergelijkbaar met de spijsvertering in de maag. Daarbij komt biogas vrij, dat wordt opgevangen in een grote silo.

De broers Loonen, die eerder dit jaar werden uitgeroepen tot Agrarisch Ondernemer van het Jaar, combineren de energieproductie met hun melkveebedrijf, dat jaarlijks vijf miljoen liter melk produceert.

Voordat het biogas geschikt is voor gebruik in het reguliere gasnet, moet het eerst worden opgewerkt. Het gas wordt gekoeld zodat water kan worden verwijderd en daarna ontzwaveld om ongewenste geuren en stoffen eruit te halen. Vervolgens controleert een meetinstallatie de kwaliteit van het gas.

Als het biogas aan alle eisen voldoet, wordt het via een leiding ingevoerd in het gasnet van Enexis. Volgens de ondernemers levert de installatie dagelijks genoeg gas om heel Merselo van energie te voorzien. 

'Mest omzetten in biogas kan al vanaf 100 koeien'

Mest verwerken tot biogas hoeft niet alleen interessant te zijn voor grote veehouderijen. Volgens deskundigen kan het al rendabel worden vanaf een bedrijf met ongeveer honderd koeien. Daarmee komt duurzame energieproductie ook binnen bereik van middelgrote melkveehouders.  

Door mest te vergisten ontstaat biogas, dat kan worden gebruikt voor warmte, elektriciteit of opgewerkt groen gas. Tegelijk helpt het systeem om methaanuitstoot uit opgeslagen mest te verminderen en levert het extra inkomsten op voor boerenbedrijven.  

Wel blijft een goede voorbereiding belangrijk. Investeringen zijn fors en het rendement hangt af van factoren zoals subsidies, energieprijzen, techniek en de hoeveelheid beschikbare mest. Samenwerking tussen meerdere bedrijven kan daarom aantrekkelijk zijn om schaalvoordeel te behalen en risico’s te spreiden.  

De boodschap is duidelijk: mest wordt steeds minder gezien als restproduct en steeds meer als waardevolle grondstof voor de energietransitie op het boerenerf.  

Groengas mag onder strikte voorwaarden biogas gaan produceren in Nistelrode

Groengas Brabant mag in Nistelrode biogas gaan produceren. Zij moeten zich daarbij wel houden aan een aantal voorschriften. De rechtbank Oost-Brabant past de vergunning hiervoor op verzoek van onder meer de gemeente Bernheze op een aantal punten aan.

Groengas Brabant wil biogas gaan produceren met mestverwerking en moet hiervoor de huidige installatie in Nistelrode aanpassen. Dit mag niet zonder de benodigde vergunning. Omwonenden, een milieuvereniging en de gemeente Bernheze zijn tegen de plannen van het bedrijf. Zij vrezen voor een te hoge uitstoot van geur, geluid en stikstof en daarmee schade aan het milieu en hun woonomgeving. Ook vrezen zij overlast van het vrachtwagenverkeer van en naar het bedrijf. 

De rechtbank vroeg de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB) om advies in deze kwestie. Op basis hiervan laat de rechtbank de vergunning grotendeels in stand. Zij neemt wel een aantal suggesties over van de StAB om de voorschriften die in de vergunning staan te verbeteren. Ook neemt de rechtbank een aantal aanvullende voorschriften over die de gemeente voorstelde. Zo stelt de rechtbank een limiet in van 48 vrachtwagenbewegingen per dag (alleen tussen 07.00 en 19.00 uur) en wordt het drogen van het resterende digestaat (een restproduct van de biogasproductie) verboden.

Dit betekent dat Groengas Brabant biogas mag gaan procederen in de installatie en daar de nodige voorzieningen voor mag gaan treffen. Het resterende digestaat kan worden afgevoerd per vrachtwagen of kan na verwerking worden afgevoerd (waarbij het resterende water kan worden geloosd via een vijver nadat het via een speciaal proces is gezuiverd).
Uitspraken

Onderzoek naar biogas als duurzame energiebron rond Deest

De gemeente Druten krijgt een haalbaarheidssubsidie van €50.000 van de provincie Gelderland om te onderzoeken hoe biogas kan worden ingezet in en rond Deest. Met deze subsidie kan het onderzoek volledig worden uitgevoerd. 

In het Nederlandse klimaatakkoord is afgesproken dat er vóór 2030 grootschalig verduurzaamd moet worden en dat in 2050 geen gebouw meer op aardgas moet draaien. Biogas kan daarbij een rol spelen als duurzame warmtebron, vooral voor bedrijven die nu veel aardgas gebruiken. In het gebied rond Deest bevinden zich enkele gasintensieve bedrijven, wat de interesse in biogas groter maakt.  

Hoewel biogas nog steeds verbranding inhoudt, wordt het gewonnen uit reststromen, waardoor het een gunstige CO₂-balans heeft ten opzichte van traditioneel aardgas.  

Een bijkomend voordeel van een biogasproject is de mogelijkheid om een gistverwerking te bouwen. Dit biedt agrariërs nieuwe kansen om reststromen beter te benutten. Na het vergistingsproces kan de droge fractie bijvoorbeeld worden geperst tot koemestkorrels die bruikbaar zijn voor gazons en moestuinen, en de dikke fractie kan worden ingezet als isolatiemateriaal.  

Biovergister in Marrum verzet zich tegen uitbreidings- en verbouwstop

Biogas Marrum, een producent van groen gas en mestvergisting, heeft bij de Raad van State een verzoek ingediend om een beslissing van de gemeente Noardeast-Fryslân te laten terugdraaien. Het gaat om een uitbreidings- en verbouwstop die volgens het bedrijf het bedrijf ernstig beperkt.  

Volgens Biogas Marrum staat het bestemmingsplan van de gemeente een ontwikkeling die zij voor ogen hebben te sterk in de weg. Ze hebben de Raad van State gevraagd om deze stop ongedaan te maken omdat die het realiseren van hun plannen belemmert.  

De bestuursrechter vroeg dinsdag tijdens de procedure om duidelijke uitleg van de gemeente over de reden waarom het besluit is genomen, wat betekent dat de juridische beoordeling nog loopt.  

Gasproducent in verzet tegen verbod mestvergisters

In de gemeente Noardeast-Fryslân is onenigheid ontstaan tussen de lokale overheid en energiebedrijf Biogas Marrum over een nieuw bestemmingsplan waarin een verbod is opgenomen op het oprichten en uitbreiden van mestvergisters. 

Biogas Marrum heeft dinsdag officieel **bezwaar aangetekend bij de Raad van State. Volgens het bedrijf blokkeert het nieuwe verbod juist een moment waarop zij plannen hadden om uit te breiden.  

De gemeente staat weliswaar een uitzondering toe voor uitbreiding mits die zorgt voor een duidelijke verbetering van de milieusituatie — bijvoorbeeld door minder geur-, geluidsoverlast of verkeer — maar Biogas Marrum noemt deze voorwaarde te vaag. Zij stellen dat elke uitbreiding per definitie een verandering is, en dat de uitzondering daardoor onbruikbaar wordt. Ook hebben sommige staatsraden twijfels geuit over hoe juridisch duidelijk deze afwijkingsmogelijkheid is. 

Biogas Marrum vindt het opvallend dat de gemeente enerzijds inzet op de productie van groen gas — iets wat mestvergisters juist leveren — maar anderzijds een algeheel verbod wil invoeren. De gemeente verdedigt het beleid met de onderbouwing dat er volgens hen meerdere meldingen van overlast zijn geweest rond de vijf bestaande vergisters in het gebied, hoewel Biogas Marrum zegt dat dergelijke klachten niet altijd zijn geverifieerd. 

De Raad van State zal naar verwachting binnen ongeveer zes weken een uitspraak doen over het bezwaar. 

Micro4biogas: optimalisatie van biogasproductie voor een betere toekomst

Vanuit zijn visie op verduurzaming, ziet GasTerra een blijvende behoefte aan moleculen, tijdens maar ook na de transitie naar een duurzaam energiesysteem. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor groen gas, dat ruwweg dezelfde samenstelling heeft als aardgas maar afkomstig is uit biologische, CO2-neutrale grondstoffen zoals rioolslib en plantaardige resten. 

Er zijn meerdere methoden om uit die grondstoffen groen gas te produceren. Een nu al veel toegepaste methode is vergisten, een proces waarbij microben het groene gas produceren. Daarvoor is veel onderzoek gedaan naar mogelijke verbeteringen in de gebruikte installaties, maar GasTerra zag weinig onderzoek naar het optimaliseren van dit biologische productieproces zelf. Toen zich rond 2020 een consortium vormde met een voorstel om hier onderzoek naar te doen, sloot het zich daar dan ook graag bij aan.

Dankzij een subsidie van de Europese Unie[1] kon het consortium van veertien onderzoeksinstellingen en bedrijven in 2021 van start. In vier jaar tijd werd allereerst gekeken naar de mogelijkheid om via bioaugumentatie, het introduceren van specifieke micro-organismen (microben), het vergistingsproces te optimaliseren. Doel was niet alleen om de opbrengst aan groen gas te verhogen, maar ook bij te dragen aan de snelheid en robuustheid van het vergistingsproces. De uitdaging daarbij is, die organismen te selecteren die tot procesoptimalisatie leiden en die daarbij weten te overleven tussen de al aanwezige veelheid microben.

Kerngedachte voor het project was dat gezocht werd naar een methode om succesvolle organismen te selecteren vanuit al bestaande biogasinstallaties. Tijdens de zoektocht werden tachtig samples genomen uit een veelheid aan installaties. Het harde werken met die samples gedurende de afgelopen vier jaar heeft zich uitbetaald. Een veel beter begrip over de rol van de meer dan 300 microbiële groepen die een sleutelrol in de vergisting spelen, is het resultaat. Daarbij werd een geheel nieuwe orde ontdekt, de darwinibacteriën.
Het mooiste van alles: het onderzoek heeft geleid tot een product dat in een vervolgproject opgeschaald kan worden naar een ‘kit’, die ingezet kan worden om de gewenste procesoptimalisatie grootschalig in Europa toe te passen. Hiertoe wordt door een deel van het consortium een nieuwe subsidieaanvraag voorbereid. Gegeven de afbouw van GasTerra zullen wij daar helaas niet aan meedoen.

Naast de optimalisatie had MICRO4BIOGAS nog een aantal andere doelen. Het project heeft tot een update van de marktkansen voor groen gas geleid. Daarbij spelen commerciële aspecten een rol, maar zeker ook regulatoire. Voor beide werd duidelijk dat Europa voor potentiële groen gas producenten nog erg gefragmenteerd is. Daarnaast ontwikkelden een aantal partners een soort doe-het-zelf pakket, dat in het onderwijs ingezet kan worden. Ook zijn een aantal e-learning modules ontwikkeld. 

Ten slotte was er nauwe samenwerking met het stadje Aras de los Olmos. In het project was het oorspronkelijk de bedoeling om de ontwikkelde kit in de daar te bouwen biogasinstallatie toe te passen. Toen de bouw ervan (door vertragingen in de vergunningverstrekking) niet haalbaar bleek, is besloten om een tijdelijke kleinschalige reactor neer te zetten waar alsnog een aantal proeven mee gedaan kon worden.

Inagro start met pilootvergister voor praktijktesten van biomethaan-technieken

Onderzoekscentrum Inagro heeft op zijn biogassite in Roeselare een nieuwe pilootvergister van 1.000 liter in gebruik genomen. Deze installatie vormt een belangrijke stap om innovaties rond biogasvergisting van het laboratorium naar de praktijk te brengen. 

De vergister biedt een realistische testomgeving waarin onderzoekers, bedrijven en universiteiten nieuwe vergistingstechnieken kunnen uitproberen zonder grote investeringen te hoeven doen. Een belangrijk doel is om biogas op te waarderen tot hoogwaardig biomethaan dat geschikt is als duurzame energiebron, bijvoorbeeld als brandstof voor landbouwmachines en mogelijk later ook voor injectie in het aardgasnet.  

De installatie ondersteunt onder meer in-situ biomethanatie, een proces waarbij waterstof aan de vergister wordt toegevoegd om het methaangehalte van het biogas te verhogen. Dit levert zuiverder en energie-rijker gas op, wat de praktische toepasbaarheid vergroot. 

Door technologieën op deze schaal te testen, kunnen knelpunten sneller worden opgespoord en oplossingen eerder worden gevalideerd. Dit versnelt de implementatie van duurzame technieken in de landbouw en helpt boeren en ontwikkelaars om beter zicht te krijgen op de mogelijkheden van biogas en biomethaan. 

Volgens betrokkenen vormt de pilootvergister een brug tussen onderzoek en praktijk, waardoor de energietransitie en circulaire landbouw op het platteland concreter worden.  

Voortbestaan Beltrums biogas in gevaar

Het voortbestaan van de biogasinstallatie Groot Zevert in Beltrum staat onder druk nu de natuurvergunning aan de tand is gevoeld in de rechtbank. Milieuorganisaties hebben bezwaar gemaakt tegen de vergunning die de provincie Gelderland heeft verleend, en volgens hun is het proces niet correct verlopen. De provincie blijft bij haar standpunt dat de vergunning rechtsgeldig is verleend, maar de rechter moet daar binnen zes weken een uitspraak over doen. 

De vergunning was essentieel voor de biogasinstallatie, die jarenlang draaide op een tijdelijke melding en pas in 2023 een definitieve toestemming kreeg. Zonder geldige vergunning kan de installatie niet blijven functioneren. 

Directeur Joris Groot Zevert hoopt dat zijn bedrijf snel een nieuwe fase kan ingaan, onder andere door het geproduceerde biogas rechtstreeks op het aardgasnet te leveren in plaats van aan Friesland Campina.  

Tegelijkertijd maken de tegenstanders zich zorgen dat de installatie het mestprobleem juist in stand houdt in plaats van oplost. Volgens woordvoerders van milieuorganisaties draagt de biogasinstallatie vooral bij aan het voortzetten van intensieve veehouderij, en daarmee aan het overschot aan mest, terwijl de echte oplossing volgens hen ligt in minder vee. 

De rechtbank in Arnhem zal binnenkort beslissen of de vergunning inderdaad terecht is verleend.  

Renovatie slibgistingstank RWZI Dongemond

Op de rioolwaterzuivering Dongemond werkt men samen met GMB aan een renovatie van de slibgistingstank: het hart van de energiefabriek die al 35 jaar biogas produceert.

‘Dit is een belangrijk project voor ons’ vertelt dagelijks bestuurslid Wessel de Beer. ‘We hebben zeventien zuiveringen binnen ons gebied, waarvan vier met slibvergisting. Door biogas terug te winnen uit slib, voorzien we in ons eigen energieverbruik en werken we energieneutraal.’

Een slibgistingstank zit vol met zuiveringsslib en bacteriën die organische stoffen omzetten in biogas. De tank op RWZI Dongemond had groot onderhoud nodig. Na 35 jaar intensief gebruik krijg je namelijk aantasting door zuren, zoals zwavelzuur. Daarom is een belangrijk onderdeel van de renovatie het stralen en opnieuw coaten van de betonnen binnenwand. Daarnaast wordt de oude gasmenging vervangen door een nieuw systeem met twee verticale mengers. Dat nieuwe systeem kost veertig procent minder energie en levert tot vijftien procent meer biogas op.
Werken in een kleine ruimte

De tank is 18 meter hoog en 18 meter breed. En de binnenkant wordt compleet geïnspecteerd en vernieuwd of gerenoveerd. Dat betekent werken in een kleine ruimte. De tank is toegankelijk via een mangat. Dat mangat is maar zestig centimeter breed en daar moet al het materiaal langs naar binnen. Daarna moest er een steiger worden gebouwd in de tank. Dat is een precies werkje, maar levert mooie beelden op.

Twentse klei haalt CO₂ uit biogas

„Klei heeft van nature een gelaagde structuur”, vertelt prof. dr. Frieder Mugele, hoogleraar Physics of Complex Fluids. „Door ionenuitwisseling kun je de afstand tussen die lagen precies aanpassen. Zo hecht CO₂ zich aan de klei, terwijl methaan, het bruikbare deel van biogas, er gewoon doorheen stroomt.”

Biogas bestaat doorgaans uit ongeveer 60 procent methaan en 40 procent CO₂. Door het CO₂-deel te vangen, blijft zuiver methaan over dat geschikt is als biomethaan, een duurzaam alternatief voor aardgas. De technologie is energiezuinig, goedkoop en daardoor ook toepasbaar op kleinere locaties, zoals boerderijen of afvalverwerkers.

Het onderzoek begon als fundamenteel werk binnen de groep van Mugele, zonder directe toepassing in zicht. Promovendus Niels Mendel en onderzoekers Igor Siretanu en Wim Brilman brachten daar verandering in. Hun experimenten met verschillende kleisoorten toonden aan dat het materiaal niet alleen werkt, maar ook herbruikbaar is. Een belangrijke stap richting praktische inzet.

De volgende stap is opschaling. Eind 2025 staan de eerste proeven gepland bij een waterzuiveringsinstallatie en op een boerderij. Als die succesvol verlopen, kan de technologie wereldwijd worden ingezet. Vooral in ontwikkelingslanden biedt de eenvoudige werking grote kansen: biogasinstallaties kunnen daar energie leveren zonder dure infrastructuur.

Om de innovatie te beschermen vroeg CarbSorbTec een octrooi aan. „Dat was een intensief traject, maar noodzakelijk”, zegt Mugele. „We willen dat onze technologie gebruikt wordt, maar wel op een verantwoorde manier.” 

De onderzoekers denken verder vooruit. De kleimaterialen kunnen mogelijk ook worden aangepast om andere gassen te scheiden, of om CO₂ niet alleen op te slaan maar te hergebruiken als grondstof. „Er moet een nieuwe economie ontstaan waarin CO₂ niet langer afval is, maar een bouwsteen”, aldus Mugele. „En onze klei-technologie kan daar aan bijdragen.”

‘Afval’ van AGF-handel ingezet voor duurzame energieopwekking via biogas

Bij Job-AGF in Barendrecht is een tank geplaatst door het jonge, innovatieve bedrijf OrganicTank, waarmee het zogenaamde ‘afval’ van AGF-partijen — dat normaal gesproken zou worden weggegooid — voortaan duurzaam kan worden verwerkt. De tank fungeert op locatie als buffer-voorziening: Job-AGF vult hem, en OrganicTank regelt het vervoer en de verwerking van het organisch restmateriaal.  

Door de verwerking op locatie is er geen noodzaak meer voor opslag van volle en lege bakken die veel ruimte innemen. Ook is het systeem zo opgezet dat de klant er niets van merkt of de tank bijna vol of juist leeg is: het verwerkingsproces blijft continu gelijk, en de verwerking gebeurt lekvrij en vrijwel geurvrij.  

De staat van de tank wordt op afstand in de gaten gehouden, zodat tijdig kan worden ingegrepen voor lediging of onderhoud. OrganicTank beschikt over de benodigde vergunningen en registraties om het organisch afval op verantwoorde wijze af te voeren.  

Met deze aanpak wordt restmateriaal van de groenten- en fruitsector (AGF) omgezet in biogas, waarmee duurzame energie kan worden opgewekt — een circulair initiatief dat bijdraagt aan een schonere afvalverwerking in de AGF-sector.  

Zesde waterschap neemt groengasinstallatie in gebruik

Op 9 oktober opende Waterschap Drents Overijsselse Delta een nieuwe slibgistings- en groengasinstallatie op de rioolwaterzuivering Echten. Met gemiddeld 2 miljoen kuub groen gas per jaar zorgt dit voor een mooie bijdrage aan de gezamenlijke doelstelling van de waterschappen van 80 miljoen kuub groen gas in 2030.

Bij het zuiveren van rioolwater blijft slib als restproduct over. Dit slib vergist het waterschap tot biogas. Door dit biogas extra goed te filteren, wordt het opgewaardeerd tot groengas. Dit gas is van aardgaskwaliteit en is aangesloten op het gasnet.

De bouw van dit complexe en technische project was een ware uitdaging voor het waterschap. Nieuwe technieken zijn aangesloten op bestaande technieken. Na anderhalf jaar bouwen staat de kraan open voor het leveren van groengas op de rioolwaterzuivering in Echten. Waterschap Drents Overijsselse Delta is het zesde waterschap in Nederland dat een groengasinstallatie in bedrijf neemt. Het waterschap verwacht ongeveer 2000 huishoudens van duurzaam gas te voorzien.

Een extra duurzaam element is dat de vergistingsinstallatie verwarmd wordt met warmte uit het gezuiverd rioolwater. Het waterschap haalt warmte uit het gezuiverde afvalwater, het effluent dat wordt afgevoerd op de Hoogeveensche Vaart. Dubbel duurzaam dus.

Voortbestaan Beltrums biogasinstallatie staat op het spel

De biogasinstallatie in Beltrum, Groot Zevert, loopt gevaar zonder de benodigde natuurvergunning dreigt het project van de kaart te raken.  

Volgens Rob Bongers van Stichting Leefbaar Berkelland wordt het onderliggende probleem – het overschot aan mest – niet aangepakt, maar juist in stand gehouden.

De provincie Gelderland blijft bij hoog en bij laag beweren dat de vergunning terecht is verleend. Maar jurist Stijn van Uffelen van de milieuclubs schoot heel wat gaten in de vergunningverlening.

Voor de Beltrumse biogasinstallatie Groot Zevert is de natuurvergunning van levensbelang. Als ze die niet krijgt, vervalt haar bestaansrecht. Jarenlang draaide het bedrijf op een zogenaamde PAS-melding, een tijdelijke vergunning.

Groningen omarmt veelbelovende proef met biologisch aanmengen van mest om stikstofuitstoot te verlagen

De provincie Groningen ondersteunt een innovatieve proef waarin biologische toevoegingen aan koeienmest worden gebruikt om de uitstoot van stikstof en methaan sterk te verminderen.

Op een melkveehouderij in Schildwolde wordt mest van koeien biologisch behandeld waardoor de uitstoot van ammoniak en methaan vermindert. Deze chemicaliën dragen bij aan luchtverontreiniging en klimaatopwarming.

Volgens betrokken boeren en experts toont deze aanpak veel potentieel als effectieve methode om stikstofemissies op provinciaal niveau terug te dringen.

De provincie Groningen heeft zich uitgesproken als voorstander van deze kansrijke innovatie. Door het biologisch aanmengen van mest als voorbeeld te zien, wil de provincie bijdragen aan regionaal stikstofbeleid en klimaatdoelen.

Steeds meer erkenning voor het potentieel van biogas

Wereldwijd groeit het besef van de enorme kansen die biogas biedt. Steeds vaker erkennen landen, bedrijven en beleidsmakers hoe dit hernieuwbare gas bijdraagt aan de energietransitie, de verduurzaming van de warmte- en transportsector en het sluiten van kringlopen in de landbouw en afvalverwerking.

Biogas wordt doorgaans lokaal geproduceerd uit organische reststromen zoals mest en ander biologisch afval. Daarmee ondersteunt het niet alleen decentrale energievoorziening, maar versterkt het ook de leefbaarheid van plattelandsgemeenschappen door banen en extra inkomen te creëren. Bovendien is het een betrouwbare, regelbare energiebron die flexibel kan bijdragen aan stabiliteit op het energienet, met name wanneer zon- en windenergie onvoldoende leveren.

De technologieën voor vergisting en opwerking tot biomethaan zijn volwassen en breed toepasbaar. Met de juiste wettelijke en economische stimulus zijn er in potentie enorme schaalvergrotingen te realiseren. Dat zal niet alleen de CO₂-voetafdruk verminderen, maar ook bestaande infrastructuur – zoals gasleidingen en voertuigtankstations – benutten. Desondanks speelt biogas momenteel slechts een beperkt aandeel binnen de wereldwijde energiemix. Bezwaren zoals complexe regelgeving, hoge opstartkosten en lage bekendheid bij gebruikers beperken de groei nog.

Samengevat: het wereldwijde momentum voor biogas neemt toe, dankzij erkende voordelen als lokale productie, betrouwbare energievoorziening en kringloopgedreven output. Om het potentieel echt te benutten, zijn gericht beleid, investeringsondersteuning en versnelde projectuitvoering nodig.

Biogas in Putten

In de gemeente Putten wordt onderzocht hoe biogas kan bijdragen aan zowel duurzaam energiegebruik als het inkomen van boeren. Het project ‘Biogas in Putten’ richt zich op kansen en uitdagingen voor het opwekken van biogas uit mest, met speciale aandacht voor lokale afnemers zoals bedrijven of het gasnet. 

Bezoekers van het project mogen rekenen op heldere inzichten in de mogelijkheden voor mestvergisting, milieuwinst zoals minder stikstof en methaan, en concrete voorstellen voor pilots die in Putten uitgevoerd kunnen worden.

Biogasproductie draagt enerzijds bij aan het verdienmodel van agrarisch ondernemers en helpt anderzijds bij het behalen van diverse energie- en milieudoelstellingen van (lokale) bedrijven, overheden en de samenleving in en rondom gemeente Putten. De hoogwaardige meststoffen die vrijkomen kunnen daarnaast ingezet worden als kunstmestvervanger.