AeroDelft eerste studententeam dat aandrijfsysteem op vloeibare waterstof test voor luchtvaart

AeroDelft, een volledig door studenten gerunde en beheerde non-profitorganisatie uit Delft, is het eerste studententeam ter wereld dat een elektrisch aandrijfsysteem voor vliegtuigen heeft ontworpen, gebouwd en getest met vloeibare waterstof als energiebron.

De succesvolle test werd uitgevoerd op de vloeibare waterstof testlocatie van TNO in Ypenburg, Den Haag. Het was een belangrijke mijlpaal in de missie van het team, namelijk om vloeibare waterstof te bewijzen en te promoten als een haalbaar en duurzaam alternatief voor conventionele vliegtuigbrandstoffen.

Werken met vloeibare waterstof brengt unieke technische en logistieke uitdagingen met zich mee. Het moet namelijk worden opgeslagen bij -253°C, waarna het weer opgewarmd wordt tot kamertemperatuur. Vervolgens wordt de waterstof in een brandstofcel gecombineerd met zuurstof, wat elektriciteit opwekt en alleen water uitstoot. Dit proces combineert de risico’s van cryogene temperaturen met de ontvlambaarheid en vluchtigheid van waterstofgas. Om hiermee te kunnen werken, ontwikkelde AeroDelft – in samenwerking met Cryoworld – een vacuümgeïsoleerde tank en een op maat gemaakte elektrische warmtewisselaar die een temperatuurverschil van 300 °C aankan. Het hele systeem is op afstand te bedienen, het beschikt over speciale ontluchtingssystemen en heeft ingebouwde veiligheidsvoorzieningen. Het werd geïntegreerd in samenwerking met TNO en leverancier van vloeibare waterstof Air Products. Voordat de test met vloeibare waterstof plaatsvond, werd het systeem eerst uitvoerig getest met vloeibare stikstof, gasvormige helium en gasvormige waterstof.

Gasunie en Storag starten vulling waterstofcavernes in Duitsland

In het Duitse Nedersaksische Etzel is het H2Cast pilotproject, waarbij twee bestaande opslagcavernes geschikt gemaakt worden voor de opslag van waterstof, de volgende fase ingegaan: Gasunie en Storag Etzel zijn gestart met de bouw van de bovengrondse installatie en de injectie van de waterstof in twee bestaande cavernes. Met de start van de werkzaamheden is de projectfase “H2CAST Ready” succesvol afgerond, waarin is aangetoond dat de cavernes en ondergrondse materialen geschikt zijn voor gebruik voor ondergrondse waterstofopslag. Op 9 mei zetten initiatiefnemers Marc van der Linden, directeur Business Development Gasunie, en Boris Richter, algemeen directeur van Storag Etzel, samen met  Hester Somsen, Nederlandse ambassadeur in Duitsland, Christian Meyer, minister van Milieu, Energie en Klimaatbescherming van Nedersaksen, Olaf Lies, minister van Economische Zaken, Verkeer, Huisvesting en Digitalisering van Nedersaksen, de werkzaamheden symbolisch in gang.

De eerste leveringen van hernieuwbare waterstof zijn inmiddels begonnen. Leverancier Plug Power zal deze levering voortzetten vanuit een productiefaciliteit in Werlte, Duitsland, slechts 90 kilometer ten zuiden van de opslagfaciliteit in Etzel. De waterstof, die in de twee cavernes wordt geïnjecteerd, wordt via elektrolyse geproduceerd met gebruik van elektriciteit uit het net op momenten dat de opwekking van hernieuwbare energie in Duitsland zijn piek bereikt. In totaal zal ongeveer 90 ton waterstof worden geïnjecteerd in de twee cavernes van het project.

Waterstof gaat een belangrijke rol spelen in het toekomstige energiesysteem, vooral voor de verduurzaming van de industrie. Voor een goed functionerende waterstofmarkt is grootschalige opslag van waterstof cruciaal. In Nederland is Gasunie inmiddels gestart met de ontwikkeling van ondergrondse waterstofopslag in Noord-Nederland (HyStock). In het Duitse Etzel werken de Gasunie en Storag Etzel sinds 2023 al samen aan het pilotproject H2CAST, waarbij de opslag van waterstof in twee kleine bestaande cavernes is getest. Het doel is om uiteindelijk een opslaginstallatie voor meerdere cavernes te ontwikkelen en beheren met een totale capaciteit die kan oplopen tot 1 TWh waterstof.

Deze mijlpalen zijn voor Gasunie de volgende stap in haar ambitie om waterstofopslagcapaciteit te ontwikkelen om zo bij te dragen aan een soepele start van de waterstofmarkt in Nederland en Duitsland. De locatie van de opslagcavernes in Etzel is strategisch gelegen met een perfecte aansluiting op de Nederlandse en Duitse waterstofmarkt, vlakbij het toekomstige Gasunie waterstofnetwerk Hyperlink en de Energy-Hub haven van Wilhelmshaven.

Attero neemt mestverwerkingsinstallatie Greenferm in Apeldoorn over voor toekomstige biogasproductie

Attero heeft de mestverwerkingsinstallatie van Greenferm op bedrijventerrein De Ecofactorij in Apeldoorn overgenomen. Deze strategische acquisitie markeert voor Attero de eerste stap in de mestmarkt, terwijl het bedrijf al ruime ervaring heeft in de verwerking en opwerking van overige organische (afval) stromen. Zo verwerkt Attero bijna de helft van het Nederlandse groente-, fruit- en tuinafval tot compost, groengas en bio-LNG.

Greenferm heeft in de voorbije jaren een bewezen innovatief concept ontwikkeld voor de verwerking van dierlijke drijfmest, zoals rundvee-, kalveren- en varkensmest. De installatie in Apeldoorn, met een jaarlijkse verwerkingscapaciteit van circa 350.000 ton mest, voldoet aan de meststoffenwet en levert een exportwaardig eindproduct met grote toegevoegde waarde als bodemverbeteraar.

Met de overname van de Greenferm-installatie breidt Attero haar capaciteit uit op het gebied van de hoogwaardige verwerking van organische reststromen tot bodemverbeteraars en duurzame energieproductie. Dit sluit naadloos aan op de missie van Attero – The Circular Company: waarde creëren uit afval en bijdragen aan een duurzame toekomst.

Biogas uit mest: Lochemse boeren werken aan fossielvrije toekomst

In de gemeente Lochem wordt al jaren gesproken over het potentieel van biogas, gewonnen uit mest of rioolwater, als alternatief voor fossiele brandstoffen. Een concreet project dat nu vorm krijgt, speelt zich af rond Laren en Lochem, waar 14 melkveehouders samenwerken aan een initiatief dat veelbelovend oogt. De grootste uitdaging? De financiering van een leidingnetwerk dat het biogas naar de fabrieken van ForFarmers/Reudink en FrieslandCampina in Lochem moet transporteren.

Het Larense project is ontstaan vanuit de projectgroep Aardgasvrij Laren, waar ook André Lobbert bij betrokken raakte. Lobbert kijkt kritisch naar zonneparken op landbouwgrond: “Die grond hebben we hard nodig voor voedselproductie. Grote windmolens stuiten op maatschappelijk verzet. We moeten dus zoeken naar haalbare, breed gedragen alternatieven. Biogas is zo’n oplossing. In tegenstelling tot zon en wind is het altijd beschikbaar en bovendien regelbaar.”

Een studie van adviesbureau Witteveen & Bos uit 2021, uitgevoerd in opdracht van Aardgasvrij Laren, bevestigde dat er vooral in het buitengebied kansen liggen voor boeren, onder andere via kleine windmolens of biogasinstallaties. Vooral dat laatste biedt volgens Lobbert veel voordelen: “Biogas vervangt fossiele brandstof en maakt vervoer van mest of gas overbodig. De installaties zijn compact en passen op het boerenbedrijf. Daarmee verkleint de CO₂-voetafdruk en het digestaat – het restproduct na vergisting – wordt beter opgenomen door gewassen. Dat leidt tot minder uitspoeling en een duurzamere kringloop.”

Elestor zet grote stap vooruit met overstap naar waterstof-ijzer in flowbatterijtechnologie

Het Nederlandse technologiebedrijf Elestor heeft een belangrijke doorbraak gemeld in de ontwikkeling van zijn flowbatterijen. Na jaren van onderzoek stapt het bedrijf officieel over van een batterijchemie gebaseerd op waterstof-broom naar een nieuwe combinatie: waterstof-ijzer.

Volgens Elestor betekent deze overstap een wezenlijke verbetering voor grootschalige en langdurige energieopslag. “We spreken hier echt van een technologische sprong,” zegt algemeen directeur Hylke van Bennekom. “Maar deze keuze is niet lichtvaardig gemaakt. Ze komt voort uit jarenlange ontwikkeling, grondige tests en overleg met zowel commerciële partners als een internationale adviesraad van wetenschappers en ingenieurs.”

De keuze voor waterstof-ijzer is niet alleen ingegeven door technische voordelen, maar ook door veranderende economische, markttechnische en regelgevende omstandigheden. Bovendien past de beslissing binnen Elestors transitie van een onderzoeksgerichte startup naar een meer op toepassing en schaalbare productie gerichte organisatie.

IJzer biedt aanzienlijke voordelen boven broom, het materiaal dat tot nu toe werd gebruikt. Het is wereldwijd ruim voorhanden, betaalbaar, en eenvoudig te transporteren en op te slaan. Bovendien is het compatibel met duurzamere, minder kostbare materialen.

Aardbevingen als bron van ondergrondse waterstof

Nieuwe laboratoriumtests met fijngemalen kwarts suggereren dat aardbevingen grote hoeveelheden waterstof kunnen genereren diep onder de grond. Deze onverwachte bron zou niet alleen leven in de ondergrond kunnen ondersteunen, maar mogelijk ook dienen als duurzame energiebron voor mensen.

Wanneer aardbevingen rotsen verbrijzelen, kunnen deze reageren met watermoleculen en daarbij waterstofgas vormen. Deze ondergrondse waterstofproductie is mogelijk veel omvangrijker dan gedacht en opent nieuwe perspectieven voor zowel wetenschap als energieopwekking.

De interesse in natuurlijke waterstofbronnen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Bedrijven richten zich vooral op zogenoemde ‘geologische waterstof’, die ontstaat door twee bekende processen: de reactie van water met ijzerrijk gesteente (serpentinisatie), of door het splitsen van water via radioactieve mineralen.

Maar onderzoekers van de Université Grenoble Alpes, onder leiding van geoloog Nicolas Lefeuvre, kwamen op het spoor van een derde mechanisme. Ze stuitten op opvallend hoge concentraties waterstof in bodemmonsters uit de Pyreneeën — zonder duidelijke verklaring.

Lefeuvre vermoedt dat het geheim zit in de reactie van silicaatmineralen zoals kwarts tijdens aardbevingen.

Hoewel het idee eerder geopperd werd, had nog niemand berekend hoeveel waterstof dit proces wereldwijd zou kunnen opleveren.

Op basis van die gegevens schatten de onderzoekers dat aardbevingen met een kracht van 4 of hoger wereldwijd jaarlijks tot wel 29 miljoen ton waterstof kunnen produceren. Dit is een maximale schatting, gebaseerd op de aanname dat alle breuken volledig uit kwarts bestaan.

Zonne-apparaat van Cornell zet zeewater om in drinkwater én waterstof

Onderzoekers van de Cornell-universiteit in New York hebben een innovatief apparaatje ontwikkeld dat zeewater omzet in zowel drinkwater als waterstofgas. Het bijzondere is dat dit proces volledig draait op zonne-energie, waardoor de geproduceerde waterstof volledig duurzaam is. Het team verwacht dat binnen 15 jaar groene waterstof voor slechts één dollar per kilo geproduceerd kan worden. Ter vergelijking: waterstofauto’s verbruiken ongeveer een kilo per 100 kilometer. Reken maar uit.

Het testapparaatje meet slechts 10 bij 10 centimeter en levert zo’n 200 milliliter waterstof per uur. Een bekend nadeel van zonne-energie is dat maar ongeveer 30 procent van het zonlicht wordt omgezet in elektriciteit; de rest gaat verloren als warmte. De onderzoekers wisten juist die restwarmte slim te benutten. Ze gebruiken die om het zeewater te verdampen, waarbij het zout achterblijft en schoon drinkwater overblijft. Een deel daarvan wordt vervolgens omgezet in waterstof.

Natuurlijk: als waterstof breder wordt ingezet, komen er nog kosten bij voor belastingen, opslag en transport. Maar zelfs als de prijs zou verdubbelen, kun je voor 15 euro op waterstof naar Berlijn rijden. Dat waterstof momenteel nog inefficiënt is als energiedrager, doet er minder toe als het klimaatneutraal geproduceerd wordt. En met overvloedig zeewater en een groeiende behoefte aan schoon drinkwater, klinkt dit als een veelbelovende stap richting een duurzame toekomst.