Gezamenlijke investering Duitsland en Nederland voor import duurzame waterstof

Duitsland en Nederland starten dit jaar een gezamenlijke regeling (tender) om de import van hernieuwbare waterstof naar Noordwest-Europa op gang te brengen. Dat kondigde minister Hermans gisteren aan op de World Hydrogen Summit in Rotterdam.

Het is uniek dat twee landen op deze wijze samen optrekken en is daarmee een belangrijke eerste stap in Europese samenwerking bij de import van duurzame waterstof. Duurzame waterstof gaat een belangrijke rol spelen in de energietransitie. Naast de eigen productie van duurzame waterstof in Nederland zal er ook import nodig zijn. Met deze regeling willen Duitsland en Nederland deze import op gang brengen.

Producenten van duurzame waterstof wereldwijd kunnen inschrijven op de tender. Bedrijven in Nederland en Duitsland nemen de geïmporteerde hernieuwbare waterstof vervolgens af, om te gebruiken voor hun bedrijfsprocessen. Dit maakt de import makkelijker en zorgt dat de producenten van duurzame waterstof zekerheid hebben.

H2Global is een publiek-private samenwerkingsstichting waaraan naast het Duitse ministerie van Economische Zaken en Energie ook een groot aantal bedrijven uit de energiesector deelneemt. Duitsland heeft hiervoor in 2021 het initiatief genomen omdat de import van waterstof nog niet tegen commercieel aantrekkelijke prijzen beschikbaar is. Nederland vindt H2Global een goede invulling van het Nederlandse importbeleid van hernieuwbare waterstof vanwege het belang van import voor de leveringszekerheid van het energie- en grondstofsysteem.

Nederland en Duitsland stellen elk 300 miljoen euro beschikbaar voor de gezamenlijke tender. De Duitse organisatie Hintco zal de tender uitvoeren.

RENDO en Waterschap Drents Overijsselse Delta ondertekenen overeenkomst voor levering groengas

Half mei ondertekenden gasnetbeheerder RENDO en Waterschap Drents Overijsselse Delta een zogeheten Aansluit- en Transportovereenkomst (ATO) voor de levering van groengas. De ondertekening vond plaats op de rioolwaterzuivering Echten. Het waterschap bouwde daar een duurzame groengasinstallatie waarmee gas wordt gewonnen uit rioolslib. Dit gas wordt aangesloten op het gasnet van RENDO.

Met deze overeenkomst spreken beide partijen af dat WDODelta gemiddeld 285 kuub groengas per uur levert. Daarmee is WDODelta de vierde leverancier van groengas op het RENDO-net.
De handtekeningen werden gezet door Eddy Veenstra, algemeen directeur van RENDO, en door Mirjam Werges, directielid van Waterschap Drents Overijsselse Delta. Eddy Veenstra: “Het hergebruik van de bestaande gasinfrastructuur vormt een belangrijk onderdeel van de energietransitie, zeker in het landelijk gebied. RENDO doet er dan ook alles aan om de invoeding van groengas mogelijk te maken. Het project van de groengasinstallatie op de rioolwaterzuivering in Echten is een prachtig voorbeeld van innovatieve en realistische energietransitie.”

Bij het zuiveren van rioolwater blijft slib als restproduct over. Dit slib wordt vergist tot biogas. Door dit biogas extra goed te filteren, wordt het opgewaardeerd tot groengas. Dit gas is van aardgaskwaliteit en wordt aangesloten op het gasnet. Hiermee kunnen ongeveer 2000 huishoudens van duurzaam groengas worden voorzien. “Deze nieuwe groengasinstallatie past uitstekend binnen onze ambities om duurzaamheid en circulair werken zoveel mogelijk te verweven in het waterschapswerk”, vult Mirjam Werges aan. “Dat betekent minder grondstoffen gebruiken, grondstoffen terugwinnen, de uitstoot van broeikasgassen verminderen en energie en warmte winnen uit afvalwater. Hiermee dragen we bij aan het landelijke klimaatakkoord. Onder andere in Echten voegen we de daad bij het woord.”

Airbus lanceert ICEFlight om de ontwikkeling van cryogene technologie voor waterstof-aangedreven luchtvaart te versnellen

De Airbus Tech Hub in Nederland heeft in samenwerking met innovatie-afdeling Airbus UpNext en lokale partners het project ICEFlight gelanceerd, een initiatief met als doel om bij te dragen aan de ontwikkeling van waterstof-aangedreven luchtvaart.

Het project, dat onder begeleiding van het publiek-private programma ‘Luchtvaart in Transitie’ vorm krijgt, richt zich op het versnellen van de ontwikkeling van cryogene technologieën.

ICEFlight is een door Airbus aangestuurd consortium binnen het Nederlandse programma ‘Luchtvaart in Transitie’ en wordt medegefinancierd door het Nationaal Groeifonds. Om de ambitieuze doelen van het project te realiseren, werkt Airbus samen met belangrijke spelers in het Nederlandse ecosysteem, waaronder GKN Aerospace, Cryoworld B.V., Stirling Cryogenics B.V., Futura Composites B.V., het Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR), de Technische Universiteit Delft en Universiteit Twente.

Deze partijen zullen gezamenlijk het gebruik van vloeibare waterstof onderzoeken,  als brandstof en als koelbron. De samenwerking concentreert zich op de ontwikkeling en het testen van een gespecialiseerd cryogeen koel- en elektrisch distributiesysteem, met als doel de prestaties van de aandrijflijn te verbeteren dankzij de integratie van geavanceerde elektrische technologieën, supergeleiding en hypergeleiding. Het consortium richt zich daarbij op de ontwikkeling en het testen van gespecialiseerde cryogene koel- en elektriciteitsdistributiesystemen.

Behalve het onderzoeken van technologische innovaties, is ICEFlight gericht op het opzetten van testfaciliteiten in Nederland, onder leiding van het NLR, om zo de betrouwbaarheid en prestaties van de nieuwe cryogene technologie te waarborgen en te valideren. Deze testfaciliteiten zetten Nederland op de kaart als voorloper op het gebied van deze technologie.

Aan het einde van het project zijn naar verwachting het Nederlandse onderzoeksraamwerk en de lokale toeleveringsketen in werking gesteld om twee cruciale innovaties te voorzien, namelijk een cryogeen koelsysteem en een cryogeen elektrisch netwerk. Deze vooruitgang zal het mondiale concurrentievermogen van Nederland op het gebied van luchtvaarttechnologie vergroten en tegelijkertijd de weg vrijmaken voor toekomstige ontwikkelingen in de sector.

Waterstof gemaakt van urine

Wetenschappers van de Universiteit van Adelaide hebben een innovatieve methode ontwikkeld om groene waterstof te produceren uit een onverwachte bron: menselijke urine. Deze techniek verbruikt 20 tot 27 procent minder elektriciteit dan traditionele elektrolyseprocessen, wat het een energie-efficiënte en duurzame oplossing maakt voor waterstofproductie.

Traditionele elektrolyse vereist vaak dure membranen om waterstof en zuurstof gescheiden te houden, wat essentieel is om explosies te voorkomen. Eerder ontwikkelden de onderzoekers al een membraanloze elektrolyser die gebruikmaakt van een koperen katalysator en pure ureum, een stof die doorgaans via het energie-intensieve en vervuilende Haber-Boschproces wordt geproduceerd.

In hun recente studie onderzochten de wetenschappers de mogelijkheid om ureum direct uit menselijke urine te gebruiken. Dit bracht echter nieuwe uitdagingen met zich mee, aangezien urine chloride-ionen bevat die elektrolysers kunnen beschadigen. Om dit probleem te omzeilen, ontwikkelden ze een methode waarbij de schadelijke reacties worden omgeleid naar een katalysator op basis van platina en koolstof, waardoor de elektrolyser beschermd blijft en efficiënt waterstof kan produceren.

De volgende stap in hun onderzoek is het vinden van een alternatief voor platina, aangezien dit metaal kostbaar en schaars is. Een succesvol alternatief zou de kosten verder kunnen verlagen en de technologie schaalbaarder maken. Uiteindelijk hopen de onderzoekers hun elektrolyser te gebruiken voor de productie van groene waterstof uit stikstofrijk rioolwater, wat een significante bijdrage zou kunnen leveren aan duurzame energieoplossingen.

De aarde produceert al miljarden jaren waterstof – genoeg om ons 170.000 jaar van energie te voorzien

Uit een nieuwe studie, gepubliceerd in Nature Reviews Earth and Environment, blijkt dat de aarde in de afgelopen miljard jaar genoeg waterstof heeft geproduceerd om de mensheid 170.000 jaar van energie te kunnen voorzien. Een indrukwekkende hoeveelheid – en het mooiste is: deze energiebron bevindt zich mogelijk vlak onder onze voeten.

Stel je een energiebron voor die geen CO₂ uitstoot, ondergronds beschikbaar is en de mensheid duizenden jaren van stroom kan voorzien. Het klinkt futuristisch, maar volgens wetenschappers is dit precies wat natuurlijke waterstof te bieden heeft. Die ligt diep onder het aardoppervlak opgeslagen in grote hoeveelheden, klaar om benut te worden.

Als we uitgaan van het wereldwijde energieverbruik in 2025, dan zou deze natuurlijke voorraad waterstof ons nog zo’n 170.000 jaar vooruit kunnen helpen. En het bijzondere: het gaat hier om écht schone waterstof – zonder fossiele brandstoffen of CO₂-uitstoot.

Op dit moment wordt waterstof al veel gebruikt in de industrie, bijvoorbeeld bij de productie van ammoniak en methanol, en voor transport en energieopwekking. Toch is de meeste waterstof die we nu gebruiken nog afkomstig uit fossiele bronnen, wat alsnog tot uitstoot leidt. In de toekomst is de ambitie om vooral ‘groene’ waterstof te gebruiken – geproduceerd met hernieuwbare energie – maar dat proces is duur en moeilijk op te schalen.

1.500 ha kassen en 45.000 woningen aardgasvrij dankzij regionaal warmtenet

Stedin-zuster NetVerder wil een regionaal warmtenet aanleggen in Zuid-Holland. Dat doet ze in een brede samenwerking met vijf gemeenten, de glastuinbouwsector en de provincie. Dit regionale warmtenet in het Oostland biedt niet alleen een belangrijk toekomstperspectief voor 250 glastuinbouwondernemers, maar biedt ook kansen voor betaalbare, duurzame warmte voor 45.000 woningen – zónder het stroomnet door elektrificatie te overbelasten. De CO2-uitstoot die bespaard wordt staat gelijk aan de jaarlijkse uitstoot van ruim 250.000 auto’s.

Waar glastuinbouwondernemers eerst pionierden met enkele buren en samen een geothermiebron aanlegden, trekken zij nu samen op in een regionaal initiatief, samen met warmte-infrastructuurbedrijf NetVerder, de gemeenten Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Waddinxveen, Zuidplas, Zoetermeer en de provincie. In plaats van lokale oplossingen per kascomplex, komt er een regionale warmte-infrastructuur waarop zowel de glastuinbouwsector, huishoudens en warmteproducenten kunnen aansluiten. Daarmee wordt niet alleen duurzame warmte voor circa 250 glastuinders (zo’n 1.500 hectare kassen) veiliggesteld, maar ontstaat er ook capaciteit voor de verwarming van zo’n 45.000 woningen. De komende maanden wordt hiervan de haalbaarheid onderzocht.

“Warmtenetten op deze schaal zijn essentieel om de glastuinbouw toekomst te geven en om nieuwe woningen van stroom en warmte te kunnen blijven voorzien,” zegt Koen Verbogt van NetVerder, dat het warmtenet aanlegt. “Alle energie die je zonder elektriciteit (maar met bijvoorbeeld een warmtenet) kunt leveren, betekent meer ruimte op het stroomnet voor gemeenten en dus meer woningen.”

“We zijn heel enthousiast over dit initiatief dat ook grote kansen biedt voor betaalbare en duurzame warmte voor woningen en andere gebouwen. Daarvoor moeten nog wel wat zaken goed (financieel) geregeld worden in Den Haag. Als dat lukt, kunnen wij hier volle bak aan de slag met bewoners om plannen te maken voor het aansluiten van woningen op het warmtenet,” zegt Frank van Kuppeveld, wethouder Wonen, Glastuinbouw en Energietransitie van de gemeente Pijnacker-Nootdorp.

Voor glastuinders is de inzet hoog. Ze willen al in 2040 klimaatneutraal zijn en krijgen te maken met afschaffing van belastingvoordelen op gas, stijgende CO2-heffingen en een vastlopend stroomnet. Duurzame alternatieven zijn noodzakelijk. Alleen: elektrificatie is in een energie-intensieve sector niet altijd haalbaar vanwege het overvolle stroomnet. Het warmtenet biedt dé uitweg: betaalbare, betrouwbare en duurzame warmte.

Voor zo’n 45.000 woningen in Oostland is een warmtenet de meest logische en betaalbare manier om van het gas af te gaan. Toch lopen veel plannen vast omdat de kosten voor bewoners te hoog zijn. Dat komt doordat zij ook moeten betalen voor de aanleg van het hele netwerk, terwijl dat bij elektriciteit niet zo is. Steeds meer mensen kiezen daardoor voor een warmtepomp. Om te zorgen dat het warmtenet voor aansluiting van woningen een kans krijgt, is snel een eerlijke financiële oplossing voor de betaalbaarheid en de voorinvesteringen in het regionale warmtenet nodig vanuit het Rijk.

In Oostland zijn nu al 6 aardwarmtebronnen in bedrijf die zullen worden aangesloten op het warmtenet. Daarnaast zijn nog 13 aardwarmtebronnen en 3 overige duurzame bronnen in ontwikkeling die kunnen worden aangesloten op het warmtenet. De totale besparing aan CO₂ wordt op termijn geraamd op maar liefst 465 kiloton per jaar – een hoeveelheid die gelijkstaat aan de jaarlijkse uitstoot van ruim 250.000 auto's. Bovendien is de warmtevraag van de glastuinbouw in het gebied vergelijkbaar met die van zo’n 320.000 huishoudens.

In 2027 staan de eerste werkzaamheden gepland in Noordpolder (Lansingerland) en Zuidplaspolder. In de toekomst wil men ook een verbinding aanleggen worden tussen warmtenet Oostland en WarmtelinQ, de grote transportleiding voor warmte van de Rotterdamse haven naar Den Haag.

“Zuid-Holland heeft een forse woningbouwopgave; en met dit soort warmtenetten kunnen we onze inwoners voorzien van warmte in tijden van stroomtekorten. Zuid-Holland is dé warmteregio in Nederland, met veel kansen voor warmtenetten langs de as Leiden - Den Haag – Rotterdam – Dordrecht,” zegt gedeputeerde Berend Potjer van de provincie Zuid-Holland.

Essent neemt biomassacentrale in Zaandam over van Bio Forte

Bio Forte heeft zijn omstreden biomassacentrale aan de Pascalstraat in Zaandam verkocht aan energieleverancier Essent. Essent is van plan de centrale, zodra de capaciteit van het elektriciteitsnet dat toelaat, om te bouwen tot een installatie die werkt op elektriciteit via een duurzame warmtepomp. Daarmee worden hout en gas als brandstof vervangen. De biomassacentrale is sinds 2019 in gebruik.

Essent leverde al warmte aan het warmtenet van Zaandam Oost. Volgens het bedrijf biedt de overname van de centrale de beste garantie voor de continuïteit van duurzame warmtevoorziening in het gebied. Voor de ruim 2200 huidige afnemers van het warmtenet verandert er niets.

Biomassa is een veelbesproken energiebron. Bij verbranding van houtsnippers komt CO2 vrij, maar die werd eerder door de bomen of planten uit de atmosfeer opgenomen. Voorstanders stellen dat biomassa daarom klimaatneutraal is. Tegenstanders wijzen echter op reststoffen zoals as en roet, en betwijfelen de duurzaamheid van deze vorm van energie. Voorstanders zien biomassa vooral als een tijdelijke oplossing op weg naar volledig duurzame alternatieven. Door netcongestie zal deze tussenfase in Zaandam voorlopig nog voortduren.