Groene waterstof in het slop

Er is een grote discrepantie tussen de ambitieuze plannen en de realiteit rond groene waterstof. Van de meer dan duizend aangekondigde projecten is slechts één op de tien met succes gerealiseerd.

In de afgelopen jaren hebben meer dan zestig landen beleidsmaatregelen ingevoerd om de ontwikkeling van groene waterstof te stimuleren, voornamelijk voor industriële toepassingen. Groene waterstof, geproduceerd met hernieuwbare energie, is in principe klimaatneutraal.

Uit een wereldwijde analyse van het Potsdam Institute for Climate Impact Research blijkt echter dat tegen 2023 slechts 7 procent van de aangekondigde productiecapaciteit daadwerkelijk is gerealiseerd. Dit wordt voornamelijk toegeschreven aan de hoge ontwikkelingskosten en de beperkte bereidheid van afnemers om extra te betalen voor groene waterstof. Daarnaast vormen onzekerheden over toekomstige subsidies en wetgeving grote obstakels.

Volgens de studie is er ongeveer 1000 miljard dollar aan subsidies nodig om de geplande projecten tegen 2030 te realiseren. Subsidies alleen zijn echter niet voldoende. De onderzoekers pleiten voor verplichte quota om groene waterstof in sectoren zoals de luchtvaart, staalproductie en chemie te integreren.

Jan Boekelman benoemd tot interim CFO Gasunie

De Raad van Commissarissen van Gasunie heeft Jan Boekelman benoemd tot interim CFO per 11 februari 2025. Boekelman, die eerder CFO was van Energie Beheer Nederland (EBN) en Ontwikkelingsorganisatie SNV, neemt per die datum de taken over van Janneke Hermes, die na 23 jaar bij Gasunie overstapt naar Koninklijke Wagenborg. Boekelman begint per direct bij Gasunie om in de komende weken samen met Hermes te zorgen voor een zorgvuldige overdracht en continuïteit.

Jan Boekelman studeerde econometrie aan de Universiteit van Amsterdam en volbracht postdoctorale management opleidingen aan onder andere de London Business School, Insead en Wharton. Hij begon zijn loopbaan bij Shell, waar hij gedurende 15 jaar verschillende (internationale) financiële functies vervulde. Bij Nuon (nu Vattenfall) was hij 7 jaar directeur Planning & Control. Daarna werd hij benoemd tot CFO en Chief HR bij Ontwikkelingsorganisatie SNV. Van 2011 tot 2019 was hij CFO bij Energie Beheer Nederland (EBN). Momenteel vervult Boekelman diverse toezichthoudende functies en werkt hij als interim bestuurder.

Lage vulgraad Nederlandse gasbergingen leidt niet direct tot gevaar voor leveringszekerheid

Er is momenteel geen sprake van een verminderde leveringszekerheid. Wel kan, in geval van een strenge winter, een situatie met een krap aanbod van gas ontstaan met mogelijk hoge gasprijzen. Dat zegt de Gasunie.

Hoewel sinds het najaar van 2024 extra onttrekking van gas uit de gasbergingen is waargenomen, is er in absolute zin nog een groot volume beschikbaar. Leveringszekerheid is hiermee gewaarborgd. Wel kan een strenge winter leiden tot een krap aanbod en hogere gasprijzen op de groothandelsmarkt. Dit kan effect hebben op de kosten voor huishoudens en bedrijven, afhankelijk van de ontwikkelingen in de komende maanden.

De huidige vulgraad van de gasbergingen is lager dan is waargenomen in afgelopen jaren. Dit is het gevolg van een onttrekking die aanzienlijk hoger is dan op basis van alleen het temperatuurverloop kan worden verwacht. Zonder deze extra onttrekking zou de vulgraad in Nederland momenteel circa 15 procentpunten hoger zijn. Hoewel in Frankrijk een vergelijkbaar lage vulgraad wordt waargenomen, geldt voor Europa als geheel dat de vulgraad vergelijkbaar is met die in vorige jaren.

Nederland is steeds meer afhankelijk van gasimporten en een goed functionerende Europese gasmarkt. Ontwikkelingen en onzekerheden binnen de Noordwest-Europese regio hebben hierdoor invloed op de Nederlandse situatie.

Momenteel is er voldoende gas uit LNG-import, gaswinning in Nederland en voldoende toevoer van gas via pijpleidingen en interconnecties.
GTS monitort de markt nauwlettend en ziet in de huidige vulgraad geen direct gevaar voor leveringszekerheid.

Waterstof vrachtwagen rijdt 2900 kilometer na één tankbeurt

Een vrachtwagen heeft op waterstof een afstand afgelegd van bijna 3000 kilometer. De H2Rescue deed dit met slechts een tankbeurt van 175 kilogram waterstof.

Tijdens deze indrukwekkende rit stootte de H2Rescue niets anders uit dan water. Ter vergelijking: een traditioneel voertuig zou voor dezelfde afstand ongeveer 301 kilogram CO2 hebben uitgestoten.

Daarnaast kan de waterstof-truck tot 25 kilowatt aan vermogen leveren vanuit zijn brandstofcellen, genoeg om gedurende 72 uur elektriciteit te voorzien.

De naam H2Rescue doet wellicht vermoeden dat het gaat om 'het redden van waterstof', maar de vrachtwagen is specifiek ontworpen voor gebruik in rampgebieden en andere noodsituaties.

Pilot waterstofproductie Oosterwolde beëindigd

De pilot Sinnewetterstof in Oosterwolde (Friesland), een samenwerking tussen netwerkbedrijf Alliander en hernieuwbare energieontwikkelaar GroenLeven, wordt beëindigd. Tijdens deze pilot onderzochten beide partijen of productie van groene waterstof een oplossing kan zijn om de drukte op het stroomnet tegen te gaan. Nu de eerste ervaringen zijn opgedaan, wordt bekeken of de waterstofinstallatie in Oosterwolde aan een andere eigenaar kan worden overgedragen.

In 2022 opende Alliander in Oosterwolde de allereerste binnenlandse waterstoffabriek naast een zonnepark dat is ontwikkeld door GroenLeven. Daarmee wilden beide partijen met een kleinschalige elektrolyser onderzoeken op welke manier waterstof een rol kan spelen in de congestieproblematiek op het elektriciteitsnet. In het onderzoek is onder andere gekeken of filevorming op het elektriciteitsnet kan worden verminderd of voorkomen en of waterstof een oplossing is om uitbreiding van het net te voorkomen.

Bij aanvang van de pilot was het de bedoeling om jaarlijks 100.000 kilogram waterstof te produceren. Door verschillende uitdagingen in de opstart van de installatie is deze doelstelling nog niet behaald. Toch is in de afgelopen periode met verschillende systeemtesten op beperkte schaal groene waterstof geproduceerd. Dit is echter onvoldoende geweest om antwoord te geven op de oorspronkelijke leerdoelen.

De uitgevoerde testen hebben wel meerdere bruikbare inzichten opgeleverd over de wijze waarop een elektrolyser kan functioneren naast bijvoorbeeld een zonnepark. Een belangrijke les is ook dat de toeleveranciers van componenten voor dit soort installaties nog niet optimaal op elkaar waren ingespeeld. Daarnaast was bij de start van de pilot nog veel onduidelijk in de vergunningsprocedure. Voor de vergunningsverlener heeft deze pilot dan ook kaders opgeleverd voor vergunningverlening. Alles bij elkaar heeft de pilot voor zowel Alliander als GroenLeven waardevolle inzichten opgedaan in de productie van groene waterstof. Dit draagt bij aan de gezamenlijke missie om innovatieve oplossingen te ontwikkelen voor een duurzaam energiesysteem.

De ontwikkeling van de productie van waterstof staat niet stil. Ook zijn er inmiddels meer mogelijkheden om filevorming op het elektriciteitsnet tegen te gaan. Bijvoorbeeld met flexibele contracten. Daarmee kunnen ondernemers gerichte afspraken maken met de netbeheerder om onder voorwaarden hun opgewekte elektriciteit terug te leveren. Nu elektrolysers steeds meer in opkomst zijn als onderdeel van een nieuw energiesysteem, is het voor Alliander niet langer noodzakelijk een eigen elektrolyser te onderhouden. Daarom is besloten de pilot Sinnewetterstof eerder te beëindigen dan de geplande vijf jaar.

De komende weken worden de testen door Alliander afgerond. Daarnaast wordt gezocht naar een partij die de waterstofinstallatie wil overnemen. Na een overname is Alliander niet langer meer betrokken en zal dan ook geen testen meer uitvoeren. Wel blijft Alliander het belang van waterstof onderstrepen. Waterstof gaat immers een grote rol spelen in de energietransitie. Op veel plekken ontstaan nieuwe initiatieven dat door het netwerkbedrijf met belangstelling worden gevolgd.

Eneco en Oost NL investeren in groen gas-startup BASgas

BASgas, een pionierend bedrijf dat groen gas produceert uit mest, ontvangt een investering van energiebedrijf Eneco en ontwikkelingsmaatschappij Oost NL. Met die financiële impuls realiseert BASgas productie-units bij boerenbedrijven. Daarnaast kan de onderneming een logistiek systeem opzetten om het bij boerenbedrijven geproduceerde gas te transporteren en op het gasnet in te voeden.

BASgas ontvangt niet alleen een directe investering van Oost NL en Eneco’s investeringstak Eneco Ventures. De beide partijen ondersteunen de start-up ook bij de verdere opschaling naar 50 installaties naar boeren. Daarnaast gaat Eneco het door BASgas geproduceerde groene gas afnemen. Dat gas wordt op het gasnet bijgemengd. Door de afnameovereenkomst is BASgas de komende jaren verzekerd van inkomsten, wat verdere groei vergemakkelijkt.

Voor biogasproductie wordt de drijfmest van koeien snel de stal uitgewerkt. Dit zorgt voor een aanzienlijk lagere uitstoot van ammoniak en methaan. De mest gaat in een vergister waar biogas ontstaat. Om dat biogas op te waarderen tot groen gas dat in het gasnet kan worden ingevoed, zijn speciale installaties nodig. Voor veruit de meeste boeren zijn dergelijke installaties nu niet rendabel omdat ze te weinig biogas produceren. Daarmee laat Nederland jaarlijks ruim 600 miljoen kuub aan groen gas liggen, stelt BASgas.

Met haar kleine installatie, die BASgas plaatst op het erf, gaat BASgas dat biogas wel opwerken. Vervolgens draagt BASgas ook zorg voor de opslag van het gas in gasbundels en invoeding in het gasnet. De boer krijgt een deel van de opbrengst en heeft zo tegen een beperkte investering een nieuw verdienmodel. Ook stoot het boerenbedrijf flink minder uit, waarmee het een grote stap zet in verduurzaming.

Provincie Drenthe draagt bij aan onderzoek naar vestiging groene waterstofproductielocatie

Groene waterstofproducent Roger Renewable Energy ontvangt van provincie Drenthe een incidentele subsidie van 122.500 euro om te onderzoeken of het bedrijf zich kan vestigen in Hoogeveen. In deze zogeheten haalbaarheidsstudie moet worden gekeken of dit een geschikte locatie is en of het bedrijf kan bijdragen aan de regionale energietransitie.

ROGER Renewable Energy B.V. is een koploper in de productie, levering en toepassing van groene waterstof. Het bedrijf levert groene waterstof als emissievrij alternatief voor het gebruik van fossiele brandstoffen. Zo voert Roger Renewable Energy met aannemers infrastructurele en landschappelijke projecten uit in de grond- weg- en waterbouwsector. In aanvulling op de locaties in Gelderland en Flevoland heeft het bedrijf nu Drenthe op het oog en wil daar nader onderzoek naar doen.

In de haalbaarheidsstudie wordt naast een geschikte locatie ook onderzocht of er samenwerking mogelijk is met andere partijen om onder meer netcongestie te verlichten en er wordt onderzocht of er andere koppelkansen zijn in de omgeving. De haalbaarheidsstudie start dit jaar. De verwachting is dat medio 2025 de resultaten bekend zijn.